كُلُّ ذلِكَ
همهء آنچه مذكور شد يعنى از «
لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ
» تا اينجا كه مركب از بيست و پنج اوامر و نواهى است و گفتهاند كه : اين خصال بيست و پنج گانه مكتوب در الواح موسى بود
كانَ سَيِّئُهُ
هست بدى آنها و منهى عنه از آنها
عِنْدَ رَبِّكَ مَكْرُوهاً
نزد پروردگار تو كراهت داشته شده كه رضاى الهى به آن تعلق نگرفته .
ذلِكَ
اين احكام مذكوره
مِمَّا أَوْحى إِلَيْكَ رَبُّكَ
از آن چيزى است كه وحى كرده است بسوى تو پروردگار تو
مِنَ الْحِكْمَةِ
از علمى كه شناخت حق و معرفت حسن و قبح و تميز ميان آنها از آنجا متفرع ميگردد
وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ
و مگردان با خداى تعالى خداى ديگر را كه اگر چنين كنى
فَتُلْقى
پس انداخته شوى
فِي جَهَنَّمَ
در دوزخ
مَلُوماً
ملامت كرده شده
مَدْحُوراً
دور كرده شده از رحمت الهى . تكرار اينكلام تنبيه بر اينست كه هميشه منظور عباد توحيد الهى و نفى شريك از او باشد و نبايد خود را غافل از آن گردانيد كه تذكر آن باعث سعادت جاودانى و غفلت از آن باعث خسران دو جهانى خواهد بود . و خطاب « لا تجعل » درين مقام همان حكم خطاب «
وَ لا تَجْعَلْ
» سابق دارد در اينكه خطاب بكل واحد از سامعين است يا به پيغمبر صلوات اللَّه عليه و آله به اعتقاد امت آن حضرت « و لا تجعل بينهما فرقا » .
و بعد ازين خطاب مىكند بجمعى از قريش كه گفتند : ملائكه دختران خداى تعالىاند و ميفرمايد كه
أَ فَأَصْفاكُمْ رَبُّكُمْ
آيا پس برگزيد شما را پروردگار شما
بِالْبَنِينَ
به پسران كه بهتر از دختراناند
وَ اتَّخَذَ مِنَ الْمَلائِكَةِ إِناثاً
و فرا گرفت براى خود از ملائكه دختران كه زبونتر از پسرانند
إِنَّكُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلًا عَظِيماً
بدرستى كه شما هر آينه مىگوييد سخنى بزرگ كه آن نسبت ولد بخداى تعالى است و تفضيلدان نفس خود است بر جناب الهى و ملائكه را كه اشرف مخلوقاتند آنها را أدون و زبونتر داشتن است .
وَ لَقَدْ صَرَّفْنا
و هر آينه بتحقيق مكرر ذكر كرديم دلايل وحدت و منزه بودن