مانند درختان و كوهها و خانهها و سايهها يعنى سايههاى اين مخلوقات را براى استراحت شما مجعول گردانيد تا آنكه از شدّت حرارت در زير آن سايهها آسوده گرديد
وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبالِ أَكْناناً
و گردانيد براى شما از كوهها غارها و خانههاى تراشيده كه تا در آنجا راحت كنيد
وَ جَعَلَ لَكُمْ سَرابِيلَ
و پيدا گرد براى شما جامهها كه
تَقِيكُمُ الْحَرَّ
باز دارد شما را از ضرر گرما و ذكر سرما نكرد به جهت اكتفاء باحد الضدّين يا به جهت آنكه محافظت از گرما اهمّ است نزد عربان
وَ سَرابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ
و ديگر پيدا كرد براى شما جامههاى از آهن مانند زره و جوشن كه نگاه دارد از شما طعن و ضربى را كه از دشمنان بشما ميرسد
كَذلِكَ
چنانچه اين نعمتها را براى شما باتمام رسانيد
يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ
همچنين تمام مىكند ساير نعمتهاى خود را بر شما
لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ
تا آنكه شما اسلام آريد و منقاد حكم الهى گرديد .
فَإِنْ تَوَلَّوْا
پس اگر برگردند و اعراض نمايند از اسلام ضررى از اين تولى و اعراض عايد بر تو اى محمد نمىشود
فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ الْمُبِينُ
پس جز اين نيست كه آنچه بر تو لازم است همين رسانيد پيغام آشكار است و تو ابلاغ كردهاى .
يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللَّهِ
ميشناسند اين مشركان نعمت خداى تعالى را و اعتراف به آن مىكنند
ثُمَّ يُنْكِرُونَها
پس انكار مىكنند آن را زيرا كه عبادت غير منعم حقيقى مىكنند و در اصول كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده و از او از پدر بزرگوار خود و او از جدّ آن حضرت كه چون آيهء «
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا
» نازل گرديد گروهى از اصحاب بهترين كاينات صلوات اللَّه عليه و آله در مسجد مدينه جمعيت كردند و به يكديگر گفتند كه چه مىگوييد دربارهء اين آيه ؟ بعضى در مقام جواب آمده گفتند كه اگر ما انكار اين آيه بكنيم بايد كه همهء آيات قرآنى را انكار نمائيم و اگر ايمان بياريم پس اينمعنى باعث ذلت و خوارى ما مىشود كه پسر ابو طالب تسلط بر ما بهمرساند بعد از اين اتفاق كردند كه ما بتحقيق ميدانيم كه محمد صلوات اللَّه عليه و آله در آنچه