السَّماءِ
در هواى ميان آسمان و زمين
ما يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ
نگاه نميدارد ايشان را مگر خداى تعالى و اگر نه امساك الهى ميبود چون مقتضى جسميّت و ثقل سقوطست بايستى كه آن مرغان از جو ساقط گردند پس حق سبحانه و تعالى مرغان را بطرزى آفريده كه مىتوانند پريد و هوا را بر وجهى مخلوق گردانيد كه طيور را ممكن است كه در آن پرواز كنند ، تعالى اللَّه احسن الخالقين
إِنَّ فِي ذلِكَ
بدرستى كه درين تسخير طير
لَآياتٍ
هر آينه دلايل ظاهره است بر قدرت قاهر بيهمال
لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
براى جمعى كه ايمان ميآورند ، تخصيص بر اهل ايمان جهت انتفاع ايشانست به اين آيات بخلاف كفار كه اصلا به آن منتفع نميشوند .
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ
و خداى تعالى گردانيد براى انتفاع شما
مِنْ بُيُوتِكُمْ سَكَناً
از خانههاى شما جايى كه در آن ساكن گرديد و آرام يابيد
وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُيُوتاً
و گردانيد براى شما از پوست چارپايان خانهها مانند خيمه
تَسْتَخِفُّونَها
سبك مىيابيد برداشتن و با خود همراه بردن آن را
يَوْمَ ظَعْنِكُمْ
وقت سفر و رحلت شما
وَ يَوْمَ إِقامَتِكُمْ
و وقت اقامت شما يعنى وقت نزول شما در منازل سفر و چون مدار بناى خانهها بر دو چيز است : يكى از چوب و گل و خشت و گچ كه نقل اينچنين خانهها ممكن نيست و ديگرى از ريسمان و پشم كه نقل آن ممكن است و متعذر نيست چون خيمهها پس حق سبحانه و تعالى اشارت به اول كرد و فرمود : «
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ سَكَناً
» و تنبيه بثانى نمود كه «
وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُيُوتاً
»
وَ مِنْ أَصْوافِها
و پيدا كرد از پشمهاى انعام يعنى از پشمى كه ماخوذ از ميش است
وَ أَوْبارِها
و از پشمهاى نرم كه شتر را بود
وَ أَشْعارِها
و از مويهاى كه بز را باشد
أَثاثاً
رختها از پوشيدنى و گستردنى مانند قالى
وَ مَتاعاً
و چيزهايى كه نفع از آن بريد به جهت تجارت و بيع و شرا
إِلى حِينٍ
تا وقت ممات شما يا تا هنگام كهنه شدن آنها .
وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلالًا
و خداى تعالى گردانيد براى شما از آنچه آفريد