هست از نعمت و عافيت
حَتَّى يُغَيِّرُوا
تا وقتى كه تغيير دهند آن قوم
ما بِأَنْفُسِهِمْ
آنچه در نفسهاى ايشانست از احوال جميله كه آن را مبدل سازند باحوال قبيحه و اخلاق رذيله در تفسير عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت فرمود كه : پدر بزرگوار من ميگفتند كه بدرستى كه حق سبحانه و تعالى حكم كرده به حكم حتمى بر اينكه چون نعمتى ببنده دهد آن نعمت را از او سلب نكند و بر طرف ننمايد پيش از آنكه آن بنده گناهى كند كه بوسيلهء آن گناه مستوجب سلب آن نعمت گردد ، و بعد ازين گفته كه اينست معنى قول خداى تعالى كه فرموده «
إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ
» و ايضا در حديث وارد شده كه
« الذنوب التي تغير النعم البغى على الناس ، و الزوال عن العادة فى الخير و اصطناع المعروف ، و كفران النعم و ترك الشكر »
يعنى گناهان كه تغيير نعمت الهى ميدهند زيادتى بر مردم و آزار دادن ايشانست و بر طرف كردن عادتست در خيرات و در نيكويى كردن با مردم و كفران نعمت ورزيدن و ترك شكر نعمت كردنست ، و بعد ازين حديث آيهء «
إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ
» را تلاوت كردند .
و در قرب الاسناد از حضرت امام رضا عليه الصلاة و السلام روايت كرده كه قدريه به اين آيه استدلال كردهاند كه بنده در افعال خود مستقل است و چنين نيست كه ايشان ميگويند زيرا كه حق تعالى بعد ازين آيه ميفرمايد كه :
وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً
و هر گاه بخواهد خداى تعالى بجمعى عذابى و بلائى را
فَلا مَرَدَّ لَهُ
پس بازگردانيدنى نيست مر آن بلاها را
وَ ما لَهُمْ
و نيست مر آن قوم را
مِنْ دُونِهِ
بجز از خداى تعالى
مِنْ والٍ
هيچ كسى كه متولى كار ايشان تواند شد و رفع عذاب از ايشان تواند نمود .
هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ
اوست آن كسى كه مينمايد بشما برق را
خَوْفاً وَ طَمَعاً
اى للاخافة و الاطماع ، يعنى براى ترسانيدن جمعى از نزول صاعقه كه با برق