يا بيايد بديشان قيامت
بَغْتَةً
ناگاه بدون سابقهء علامتى
وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ
و ايشان ندانند آمدن آن را و مستعد و آمادهء آن نباشند .
قُلْ
بگو اى محمد :
هذِهِ سَبِيلِي
اينست راه من و تفسير كرده آن راه را بقول خود كه
أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ
ميخوانم عباد را بسوى خداى تعالى و توحيد او
عَلى بَصِيرَةٍ
بر دليلى واضح و برهانى روشن
أَنَا
تأكيد ضميريست كه در « أدعوا » مستتر است يعنى مىخوانم من
وَ مَنِ اتَّبَعَنِي
عطف است بر « انا » يعنى و همچنين مىخوانند عباد را كسانى كه پيروى كردهاند مرا در اصول كافى روايت شده از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده كه مراد از « أنا » رسول اللَّه است و از « من اتبعنى » امير المؤمنين و اوصياء طيبين و ايضا در اصول كافى روايت كرده كه على بن حسان گفت كه من به حضرت امام محمد باقر عليه السّلام گفتم كه مردمان بواسطهء حداثت سن تو انكار امامت تو ميكنند حضرت فرمود آنچه ايشان انكار ميكنند از جملهء آن اين قول خداى تعالى است كه مر پيغمبر خود را فرموده كه «
قُلْ هذِهِ سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي
» به خدا قسم كه تبعيت نكرد پيغمبر خدا را در آن وقت مگر على بن ابى طالب عليه السّلام عليه السّلام و سن ايشان نه سال بود و من نيز الحال نه سالهام
وَ سُبْحانَ اللَّهِ
و بگو منزه ميسازم من خداى تعالى را از شريك
وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ
و نيستم من از شرك آرندگان به خدا .
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ
و نفرستاديم ما پيش از تو اى محمد برسالت و نبوّت
إِلَّا رِجالًا
مگر مردانى را كه
نُوحِي إِلَيْهِمْ
وحى فرستاديم بسوى ايشان چنانچه الحال به تو وحى ميفرستيم
مِنْ أَهْلِ الْقُرى
از اهل شهرها زيرا كه اهل شهر اعلم و أحلم اند از اهل به دو و صحرا . اين آيه رد قول جمعى از كفار است كه ميگفتند كه خداى تعالى را ملائكه هست چرا كه آدمى را كه محمد است برسالت فرستاد ؟ و بعضى گفتهاند كه اين آيه براى نفى نبوت زنان است
أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ
آيا چرا سير نميكنند مكذبين