خالى ماند و صاف شود براى شما
وَجْهُ أَبِيكُمْ
روى پدر شما يعنى پدر شما چون او را نيابد همگى روى توجه بشما آرد و التفات به كسى ديگر نكند
وَ تَكُونُوا
و تا باشيد شما ، جزم « تكونوا » بواسطهء عطف آنست بر جواب امر كه آن « يخل لكم » است
مِنْ بَعْدِهِ
بعد از يوسف و فراغ از كار او
قَوْماً صالِحِينَ
گروهى توبه كنندگان از معصيتى كه دربارهء يوسف از شما سر مىزند .
قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ
گفت گويندهاى از ايشان كه آن لاوى بن يعقوبست چنانچه على بن ابراهيم تصريح كرده و آنچه در بعضى احاديث مذكور است كه «
قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ
اى قال كبيرهم » منافات با روايت على بن ابراهيم ندارد چه ميتواند كه لاوى كبير ايشان باشد . و بعضى گفتهاند كه : مراد از « قائل » يهود است كه بزرگتر ايشان بوده و در عقل و دانش
لا تَقْتُلُوا يُوسُفَ
مكشيد يوسف را
وَ أَلْقُوهُ
و بيفكنيد او را
فِي غَيابَتِ الْجُبِّ
در قعر چاه چون هر كه در قعر چاه است غايب از نظرهاست بنا برين نام گذاشته شد قعر چاه به
غَيابَتِ الْجُبِّ
و « جب » بتشديد « با » نام چاهست
يَلْتَقِطْهُ
تا فراگيرند او را
بَعْضُ السَّيَّارَةِ
بعضى از آنها كه سير ميكنند در زمين و بناحيهء ديگرش برند تا آن كه غرض شما كه نبودن اوست در پيش پدر بفعل آيد و قتل ناحق نيز نكرده باشيد
إِنْ كُنْتُمْ فاعِلِينَ
اگر باشيد شما عمل كننده بمشورت و مصلحت من يا آن كه اگر باشيد شما كنندهء كارى كه بوسيلهء آن جدايى افتد ميان يوسف و پدر او .
[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 11 تا 18 ]
قالُوا يا أَبانا ما لَكَ لا تَأْمَنَّا عَلى يُوسُفَ وَ إِنَّا لَهُ لَناصِحُونَ ( 11 ) أَرْسِلْهُ مَعَنا غَداً يَرْتَعْ وَ يَلْعَبْ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ ( 12 ) قالَ إِنِّي لَيَحْزُنُنِي أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَ أَخافُ أَنْ يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَ أَنْتُمْ عَنْهُ غافِلُونَ ( 13 ) قالُوا لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَ نَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّا إِذاً لَخاسِرُونَ ( 14 ) فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَ أَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيابَتِ الْجُبِّ وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هذا وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ ( 15 )
وَ جاؤُ أَباهُمْ عِشاءً يَبْكُونَ ( 16 ) قالُوا يا أَبانا إِنَّا ذَهَبْنا نَسْتَبِقُ وَ تَرَكْنا يُوسُفَ عِنْدَ مَتاعِنا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ وَ ما أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنا وَ لَوْ كُنَّا صادِقِينَ ( 17 ) وَ جاؤُ عَلى قَمِيصِهِ بِدَمٍ كَذِبٍ قالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْراً فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعانُ عَلى ما تَصِفُونَ ( 18 )