مواعيد الهى
وَ سَعِيدٌ
و بعضى نيك بخت باشند كه لازم باشد ادخال ايشان در بهشت بموجب وعدههاى ربانى
فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ
پس أما آنان كه بدبخت شدند پس در آتش خواهند بود
لَهُمْ فِيها زَفِيرٌ
مر ايشان را است در آن آتش اخراج نفس از حلق
وَ شَهِيقٌ
و ردّ آن نفس بنا بر شدت الم و غم
خالِدِينَ فِيها
جاويد باشند در آن
ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ
مادامى كه آسمانها و زمين باشند
إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ
مگر آنچه خواهد پروردگار تو كه ايشان را از آن آتش بيرون آرد تحقيق آنست كه مراد از نار درين آيه نار برزخ است كه در قبر قبل از قيام قيامت كبرى اهل شرك و نفاق به آن آتش ميسوزند و معنى آيه اينست كه ايشان را به آتش قيامت معذب گرداند كه در آن وقت آنها را از آنجا بيرون آورد
إِنَّ رَبَّكَ
بدرستى كه پروردگار تو
فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ
كننده است هر چه را كه خواهد .
وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا
و اما آنان كه نيك بخت شدند
فَفِي الْجَنَّةِ
پس ايشان در بهشتند بنا بر آنچه در نار كه مقابل بهشت است مذكور شد بايد كه مراد از بهشت برزخ باشد
خالِدِينَ فِيها
حالكونى كه جاويد باشند در آن
ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ
مادامى كه آسمانها و زمين موجود باشند
إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ
مگر آنچه خواهد پروردگار تو كه ايشان را از بهشت برزخ بر آرد و ببهشت قيامت در آورد
عَطاءً
أى اعطاهم اللَّه اعطاء ، يعنى ميبخشد ايشان را خداى تعالى بعد از ادخال در جنت قيامت بخشيدنى
غَيْرَ مَجْذُوذٍ
غير منقطع على بن ابراهيم اين آيه را اينچنين تفسير كرده و بعد ازين گفته كه : « و هو رد على من أنكر عذاب القبر و الثواب و العقاب فى الدنيا و البرزخ قبل يوم القيامة » و اگر حمل نار و جنت بنار و جنت قيامت كنند چون اخراج از نار و از جنت قيامت كه مفاد استثنا است غير متصور است لهذا علما را در توجيه آن سخنانى است كه هيچ كدام خالى از تكلف نخواهد