يعنى مگر رحم كننده كه خداى تعالى است حاصل كلام آنكه هيچ عاصمى نيست امروز از عذاب خداى تعالى مگر رحم كننده كه آن خداى تعالى است و درين صورت «
إِلَّا مَنْ رَحِمَ
» استثناء متصل خواهد بود و همچنين استثناء متصل است وقتى كه «
إِلَّا مَنْ رَحِمَ
» به اين تقدير باشد كه « الا مكان من رحمهم اللَّه » يعنى عاصمى نيست امروز از عذاب خداى تعالى مگر مكان كسانى كه رحم كرده آنها را خداى تعالى و مراد از مكان كشتى است و ملخص كلام آنكه عاصم از عذاب غرق امروز همين كشتيست كه آن مكان مرحومين يعنى مؤمنين است و بعضى استثنا را منفصل و بمعنى « لكن » گرفتهاند به اين تقدير كه « الا من رحمه اللَّه يعصمه بايمانه » يعنى عاصمى نيست امروز از عذاب خداى تعالى ليكن كسى كه رحم كرده او را خداى تعالى عاصم او خواهد بود از عذاب بسبب ايمان او .
در اثناى اين گفتگوى طوفان اشتداد يافت
وَ حالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ
و حائل شد ميان پدر و پسر يا ميان پسر و جبل موجهاى عظيم
فَكانَ
اى فصار ، زيرا كه افعال ناقصه هر كدام بمعنى ديگر ميآيند ، پس گشت پسر نوح
مِنَ الْمُغْرَقِينَ
از جملهء غرق شدگان على بن ابراهيم از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه در طوفان نوح جميع دنيا غرق شد مگر موضع مكهء معظمه و آن را « بيت عتيق » ازينجهت گويند كه عتيق بمعنى آزاد است و آن از غرق شدن آزادى يافت .
و چون بلاى طوفان بنهايت انجاميد و كفار همه غرق شدند امر الهى در رسيد
وَ قِيلَ
و گفته شد يعنى حق تعالى گفت :
يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ
اى زمين بلع كن و فرو بر آب خود را ، پس زمين به حكم الهى آبهاى خود را فرو برد
وَ يا سَماءُ أَقْلِعِي
و اى آسمان خود را بازدار از نازل گردانيدن باران پس او خود را بازداشت محمد بن مسعود عياشى از حضرت امام محمد باقر يا امام جعفر صادق عليهما السلام روايت كرده كه چون خداى تعالى فرمود : «
يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعِي
» زمين به حرف درآمده گفت : من مأمورم آب خود را بلع كنم نه آب آسمان را ، پس زمين آب و در را