تفضيل با آن كه ابتلا و اختيار بر حسن و قبح نيز تعلق ميگيرد از جهت تحريص است بر ارتكاب احسن و ترغيب است بر ارتقاء مراتب عاليهء علم و عمل .
وَ لَئِنْ قُلْتَ
و اگر بگويى تو اى محمد قوم خود را كه :
إِنَّكُمْ مَبْعُوثُونَ
بدرستى كه شما بر انگيخته ميشويد
مِنْ بَعْدِ الْمَوْتِ
از پس مرگ براى حساب
لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
هر آينه گويند آنان كه كافر شدند و انكار خدا و رسول نمودند
إِنْ هذا
نيست اين سخن
إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ
مگر سحر ظاهر يعنى مگر سخن بىاصل و حقيقت .
وَ لَئِنْ أَخَّرْنا عَنْهُمُ الْعَذابَ
و اگر تأخير كنيم ما از ايشان عذاب موعود را
إِلى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ
تا ببعضى از اجزاء وقت شمرده شده بنا برين « امة » بمعنى وقت است و بمعنى جماعة از مردم نيز آمده چنانچه از حضرت امير المؤمنين و صادقين عليهم السلام مرويست كه مراد از « امة معدودة » اصحاب قائم آل محمد است صلّى اللَّه عليه و آله كه عدد ايشان سيصد و چيزى است يا عدد ايشان موافق عدد اهل بدر است بنا بر اختلاف احاديث و معنى آيه چنين است كه اگر تأخير كنيم ما عذاب را از ايشان تا زمان ظهور قائم آل محمد و اصحاب او
لَيَقُولُنَّ
هر آينه گويند از روى استهزاء :
ما يَحْبِسُهُ
اى اىّ شىء يمنعه ، يعنى چه چيز حبس و منع مىكند اين عذاب را از واقع شدن و بفعل آمدن
أَلا
آگاه باشيد كه
يَوْمَ يَأْتِيهِمْ
روزى كه بيايد عذاب بر ايشان مثل روز بدر
لَيْسَ مَصْرُوفاً عَنْهُمْ
نيست آن عذاب بر گردانيده شده از ايشان و هيچ كس را قدرت بر رد آن نيست « يوم » منصوبست تاخير « ليس » باشد و اين دليلى است بر جواز تقدم خبر ليس بر ليس و تقدير كلام چنين است كه « الا ليس مصروفا عنهم يوم يأتيهم » يعنى آگاه باشيد كه نيست آن عذاب مصروف از ايشان روزى كه بيايد آن عذاب ايشان را
وَ حاقَ بِهِمْ
و احاطه كرده بديشان
ما كانُوا
آن عذابى كه بودند ايشان از روى جهل كه
بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ
به آن سخريه و استهزاء ميكردند و تعجيل در نزول آن مينمودند