قادر بر اين معنى نيستى .
وَ ما كانَ لِنَفْسٍ
و نبود و نيست هيچكس را
أَنْ تُؤْمِنَ
اينكه ايمان آورد
إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ
مگر بأمر خداى تعالى و بتمكين و اقدار او
روى فى عيون اخبار الرضا « انه امره لها بالايمان ما كانت مكلفة متعبدة »
وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ
و ميگرداند خداى تعالى عذاب را و مسلط ميسازد آن را
عَلَى الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ
بر آنان كه تعقل نميكنند آيات و علامات قدرت كاملهء الهى را تا آنكه بحيلهء اسلام درآيند .
قُلِ انْظُرُوا
بگو اى محمد مر كفار مكه را كه : بنگريد و تفكر كنيد بديدهء سر و سر
ما ذا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
چه چيز است در آسمانها و زمين از عجائب و بدايع صنع صانع حقيقى عز اسمه تا شما را بوحدانيت او و كمال قدرت او دلالت كند
وَ ما تُغْنِي الْآياتُ
و غنى نميسازد و دفع نميكند آيات كه ائمهء معصوميناند
وَ النُّذُرُ
و بيم كنندهها كه پيغمبرانند عذاب الهى را
عَنْ قَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ
از جمعى كه به جهت فرط عناد هرگز ايمان نخواهند آورد چنانچه در علم ربانى مقدر است
فى اصول الكافى « عن داود الرقى قال : سألت ابا عبد اللَّه عليه السلام عن قول اللَّه تبارك و تعالى :
ما تُغْنِي الْآياتُ وَ النُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ
قال : الآيات هم الأئمة و النذر هم الانبياء عليهم السلام » .
فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ
پس آيا انتظار مىكند اين مشركان ؟ استفهام به جهت انكار است يعنى انتظار نميكشند ايشان
إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ
مگر مانند روزهاى نزول عذاب آنانى را كه
خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ
گذشته پيش از ايشان
قُلْ فَانْتَظِرُوا
بگو اى محمد مرين منتظرين را : انتظار بريد عذابى را كه بر شما نازل خواهد شد
إِنِّي مَعَكُمْ
بدرستى كه من نيز با شما
مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ
از جملهء انتظار برندگان عذاب شمايم يا آنكه بايشان بگو كه : انتظار بريد هلاك مرا كه نيز انتظار برندگان هلاك شمايم .
ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنا
معطوف بر محذوفست به اين تقدير كه « نهلك الامم ثم ننجى رسلنا » يعنى هلاك كرديم ما امم مكذبه را پس نجات داديم پيغمبران خود را
وَ الَّذِينَ