صدقهها مگر براى درويشان . مراد از صدقات زكات مفروضه است بقرينهء «
فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ
» كه بعد ازين ميآيد
وَ الْمَساكِينِ
و مگر براى بيچارگان يعنى جمعى كه بواسطهء امراض مزمنه زمين گير شده باشند مانند كورى و لنگى و جذام و غير ذلك أعم از آنكه آن مرضى از رجال باشند يا از نسا يا از صبيان در كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه
« الفقير الذى لا يسأل الناس و المسكين اجهد منه »
يعنى فقير آن كسى است كه سؤال از كسى نكند و مسكين كسى است كه مشقت او بيشتر باشد از فقير و در مجمع البيان از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده كه فقير آنست كه از روى تعفف و پرهيزكارى از كسى سؤال نكند و مسكين آنست كه سؤال كند
وَ الْعامِلِينَ عَلَيْها
و مگر براى عمل كنندگان بر صدقات ، يعنى براى جمعى كه سعى كنند در تحصيل آن از اغنيا و حفظ آن نمايند تا آنكه بمستحقين داده شود
وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ
و مگر براى جمعى كه الفت داده شده است دلهاى ايشان يعنى براى جمعى كه اقرار بتوحيد خداى تعالى كنند أما تصديق قلبى به نبوت پيغمبر صلوات اللَّه عليه و آله نداشته باشند ، پس پيغمبر به دادن حصهاى از زكات تأليف قلوب ايشان كند تا آنكه ايشان رغبت به خدمت آن حضرت نموده معرفت نبوت و رسالت او حاصل كنند
وَ فِي الرِّقابِ
و مگر براى گشادن گردنهاى مؤمنين ، يعنى براى جمعى از مؤمنين كه در گردن ايشان كفارهء قتل خطا باشد يا كفارهء قتل صيد در حرم و كفّارهء ظهار و كفّارهء قسم دروغ ، و ايشان چيزى نداشته باشند كه أداء آن كفارات نمايند ، پس خداى تعالى سهمى از سهام زكات براى ايشان مقرر كرده تا آنكه تا آنكه رقاب ايشان ازين قيود برآيد و أداء كفارات خود نمايند
وَ الْغارِمِينَ
و مگر براى قرض داران مفلس كه آن قرض را در اطاعت خداى تعالى صرف كرده باشند بدون اسراف
وَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
و مگر براى صرف كردن آن در راه خداى تعالى ، يعنى در جميع خيرات أعم از جهاد و حج و غير ذلك و شيخ طوسى رحمه تخصيص بجهاد داده ، و اين خلاف ظاهر است
وَ ابْنِ السَّبِيلِ
و مگر براى جمعى كه قطع طريق كنند و سفر نمايند در