الصَّدَقاتِ
در قسمت صدقات
فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها
پس اگر داده شوند از صدقات چنانچه خاطر خواه ايشانست
رَضُوا
راضى و خشنود شوند و اقرار كنند بعدل در قسمت
وَ إِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْها
و اگر داده نشوند از آن بموجب دل خواه ايشان
إِذا هُمْ يَسْخَطُونَ
آن گاه ايشان خشم گيرند و گويند كه عدل و مساوات در قسمت منظور نشده پس معلوم گرديد كه اين رضا و سخط ايشان محض بواسطهء جرّ نفع براى خودشانست نه بواسطهء ديندارى على بن ابراهيم در سبب نزول اين آيه گفته كه : چون صدقات جمع شد اغنيا باميد اينكه از غنائم حصهاى بگيرند به خدمت حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و آله آمدند و حضرت قسمت صدقات به فقرا و محتاجين نمود پس اغنيا در مقام عيب در آمدند كه ما كه بغزا و جهاد ميرويم و تقويت او و دين او ميكنيم بهره از صدقات بما نميدهد و بجمعى كه اعانت او نميكنند ميدهد پس اين آيهء كريمه نازل گرديد و از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه اهل اين آيت پيشتر از سه حصهء مردمند .
وَ لَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا
و اگر لمز كنندگان راضى باشند و پسند نمايند
ما آتاهُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ
آنچه را كه دهد ايشان را خداى تعالى و فرستادهء او
وَ قالُوا
و گويند :
حَسْبُنَا اللَّهُ
بس است ما را خداى تعالى و فضل و احسان او
سَيُؤْتِينَا اللَّهُ
زود باشد كه بدهد ما را خداى تعالى
مِنْ فَضْلِهِ
از كرم و احسان خود مالى كه خرسند گرديم به آن
وَ رَسُولُهُ
و بدهد رسول او مانند آنچه خداى تعالى داده
إِنَّا إِلَى اللَّهِ راغِبُونَ
بدرستى كه ما بسوى خداى تعالى رغبت كنندگانيم و اميد دارندگان در آنكه ما را بكرم و احسان خود خرسند و مستغنى گرداند جزاء «
وَ لَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا
» محذوفست به اين تقدير كه « و لو انهم رضوا ما آتاهم اللَّه و رسوله و قالوا كذا و كذا لكان ذلك خيرا لهم » يعنى و اگر ايشان چنين كنند و چنان بگويند هر آينه بهتر است براى ايشان .
و حق سبحانه و تعالى بعد از اظهار لمز و عيب قوم بيان مصرف صدقات مىكند تا آنكه اين عيب جويان قطع طمع نمايند و ميفرمايد كه :
إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ
نيست