شما
غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ
نيستيد عاجز كنندهء خدا از جزا دادن شما
وَ بَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا
و مژده دهيد يعنى خبر كنيد آنان را كه نگرويدند به خدا و برسول او
بِعَذابٍ أَلِيمٍ
بعذابى دردناك كه آن عذاب به آتش دوزخ است .
إِلَّا الَّذِينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
اين استثناء از كلام ما تقدم است يعنى جمعى از مشركين و معهودين كه در مقام نقض عهد بودند چهار ماه ايشان را مهلت دهيد و بعد از آن مرتكب انهدام بنيان حيات ايشان شويد مگر آنانى را كه عهد كرديد با ايشان از شرك آرندگان به خدا
ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئاً
پس نشكستند ايشان چيزى از شروط عهد شما را
وَ لَمْ يُظاهِرُوا
و يارى و معاونت نكردند
عَلَيْكُمْ
بر قتال شما
أَحَداً
يكى از دشمنان شما را
فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ
پس تمام كنيد شما بسوى ايشان
عَهْدَهُمْ إِلى مُدَّتِهِمْ
عهد ايشان را تا مدتى كه براى ايشان مقرر شده است تا مدت چهار ماه كه به جهت ناقضين عهد معين كردهايم
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ
بدرستى كه خداى تعالى دوست ميدارد پرهيز كنندگان را كه از جملهء پرهيزكارى وفاى بعهد و اتمام شرايط آنست .
و بعد ازين در بيان حكم ناقضين عهد ميفرمايد كه :
فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ
پس چون بگذرد ماههاى حرام يعنى اشهر سياحت كه بنا بر حكم الهى حرام است در آن با ناقضين عهد جهاد كردن و اينمعنى صريح حضرت امام محمد باقر عليه السّلام است .
زيرا كه محمد بن مسعود عياشى از آن حضرت روايت كرده كه در بيان تفسير اين أشهر حرم فرموده :
« هى يوم النحر الى عشر مضين من شهر ربيع الآخر »
فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ
پس بكشيد شرك آرندگان به خدا را كه نكث عهد كردند يا ارادهء نكث عهد داشتند
حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ
و در هر وقت و در هر جا كه بيابيد ايشان را خواه در أشهر حرم مشهور كه رجب و ذيقعده و ذيحجه و محرم است و خواه در غير آن و خواه در حل و خواه در حرم .
وَ خُذُوهُمْ
و كلمهء « واو » درين مقام بمعنى « او » است به اين تقدير