شما از من فتح و نصرت خواستيد پس بتحقيق آمد بشما فتح و ظفر و اگر شما باز ايستيد از مخالفت رسول در باب غنائم و اسارى چنانچه درين مقدمه نزاع در ميان اصحاب واقع شد و آيهء «
لَوْ لا كِتابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ
» اشارتى به آن مينمايد پس آن بهتر خواهد بود به حال شما و اگر باز گرديد بمخالفت رسول ما نيز باز گرديم بر انكار شما و ناصر و معين شما نخواهيم بود و درين وقت كثرت شما نفعى بشما نميرساند به جهت آنكه خداى تعالى با كاملين در ايمانست و نصرت ايشان خواهد كرد .
و مؤيد اينست آنچه حق تعالى در تلو اين مؤمنين را امر بطاعت خدا و رسول مىكند كه :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
اى آن كسانى كه ايمان آوردهايد و گرويدهايد به خدا و رسول او
أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ
اطاعت كنيد خدا را و فرستادهء خدا را چون اعداد و اعتبار در شأن اهل ايمانست لهذا ايشان مخصوص بامر اطاعت خدا و رسول او شدند و الا مسلمان و كافر همه در واقع مأمور باطاعتاند
وَ لا تَوَلَّوْا عَنْهُ
و برنگرديد از رسول خدا
وَ أَنْتُمْ تَسْمَعُونَ
و حال آنكه شما ميشنويد طلب كردن شما را يا و حال آنكه استماع ميكنيد شما قرآن را بسماع فهم و تصديق و استماع ميكنيد مواعظ قرآنى را تعميم امر اطاعت را به خدا و رسول و تخصيص عدم تولى و اعراض را بر رسول اشارت بر آنست كه مقصود ازين آيهء كريمه فرمانبردارى رسول خدا و عدم اعراض از اوست و ايراد اطاعت خدا به جهت آن شده كه تا معلوم شود كه اطاعت خدا در اطاعت رسول است «
مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ
» و بعضى از مفسرين ضمير
« عَنْهُ »
را راجع بجهاد داشتهاند و معنى چنين گفتهاند كه : فرمان خدا و رسول ببريد و اعراض مكنيد از جهاد و حال آنكه ميشنويد شما امر بجهاد را .
وَ لا تَكُونُوا
و مباشيد شما
كَالَّذِينَ
مانند آنان كه
قالُوا سَمِعْنا
گفتند : شنيديم .
اوامر و نواهى الهى را
وَ هُمْ لا يَسْمَعُونَ
و حال آنكه ايشان نميشنوند شنيدنى كه از آن نفع گيرند ، پس گوئيا كه نميشنوند
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ
بدرستى كه بدترين جنبندگان