بحسنه است ، و حسنه شامل است ترك طلب ربح را در سودا با مؤمنين ، و نيز متبادر از اعراض از جهله عام است و شامل است اجتناب نمودن از معاملهء باسفله را . اللَّه أعلم بحقايق الامور .
مرويست كه چون اين آيه نازل شد حضرت رسالت پناه عليه و آله گفت :
« كيف يا رب و الغضب »
يعنى اى پروردگار من در حين عروض غضب مانع اتصاف باخلاقى است كه امر كردهاى چه بايد ؟ كرد آيه آمد كه :
وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ
و اگر وسوسه افتد ترا از جانب شيطان وسوسهاى
فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ
پس پناه گير به خدا از شر وسوسهء او
إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
بدرستى كه خداى تعالى شنوا و داناست مر استعاذهء ترا و چون انبيا از وساوس شيطانى معصوم و محفوظند بعضى گفتهاند كه : اگر چه صورت اين خطاب با پيغمبر است صلّى اللَّه عليه و آله اما مراد امت آن حضرتاند چنانچه از ابن عباس مرويست كه اين نوع آيات مانند « اياك أعنى و اسمعى يا جاره » است و بعضى گفتهاند كه : چون مضمون آيه بمعنى جملهء شرطيه است وقوع موضوع و صدق آن در جملهء شرطيه لازم نيست تا آنكه انبيا هدف سهام وساوس شيطانى كردند چنانچه حق تعالى فرموده كه : « 1 » «
لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا
» .
إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا
بدرستى كه آنان كه پرهيز كردند از خلاف مأمور به
إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ
چون برسد بديشان وسوسه و مكرى كه احاطه كننده و طوف كننده است مر اطراف ايشان را
مِنَ الشَّيْطانِ
از جانب شيطان
تَذَكَّرُوا
ياد كنند خداى را و پناه به او برند
فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ
پس ايشان بينندگان باشند مواقع خطا و مكايد شيطان را ، و احتراز كننده باشند از آن و در حديث آمده كه
« هو العبد يهم بالذنب ثم يتذكر فيمسك »
يعنى اين متقى بندهايست كه قصد مىكند ارتكاب گناه را بعد از آن به ياد ميآرد خداى را و عذاب اخروى را پس باز ميايستد از آن گناه و در كتاب خصال
هامش
( 1 ) سورهء انبياء ، آيهء 22 .