بعرض امام ثامن ضامن عليه السّلام رسانيد كه چون بحسب ظاهر ضمير « جعلا » راجع بآدم و حواست پس مضمون اين آيت مخالف معتقد شما اهل بيت نبوتست كه انبيا از شرك و از قبايح مبرا و معصوماند حضرت امام عليه السّلام در جواب او فرمود كه : ضمير « جعلا » راجع بآدم و حوا نيست و همچنين ضمير « آتاهما » بلكه اين ضماير راجع ميشوند بر دو صنف ذكور و اناث نسل آدم و حوا و حاصل تفسير آيت اينست كه چون حوا را حمل خفيفى ظاهر شد و بعد از آن حمل باتمام رسيد و وضع آن حمل نزديك شد دعا كردند آدم و حوا حق تعالى را به اين مضمون كه اگر تو ما را فرزندى مستوى الخلقه معرى از نقصان كرامت كنى ما از جملهء شكرگزاران تو خواهيم بود پس چون خداى تعالى آدم و حوا را فرزند و فرزند زادگان تمام خلقت عطا كرد يعنى چون خداى تعالى ايشان را نسل خوب عطا كرد از ذكور و اناث ، گردانيدند اين دو صنف از ذكور و اناث ذريّت آدم و حوا براى خداى تعالى شريكان در آنچه داد خداى تعالى اين دو صنف اولاد آدم و حوا را به اين معنى كه فرزندى كه خداى تعالى به اولاد ذكور و اناث آدم و حوا داد اين فرزند را عبد العزى و عبد اللات و عبد المناة نام گذاشتند و اين بتان مسمى بعزى و لات و منات را شريك خداى بىشريك و سهيم گردانيدند .
و از اينكه كنايات و ضماير سابقه راجع بآدم و حوا شود لازم نمىآيد كه تا آخر كلام به اين منوال باشد ، چنانچه سيد مرتضى رضى اللَّه عنه در سند اين سخن گفته كه :
ضمير «
وَ تُعَزِّرُوهُ وَ تُوَقِّرُوهُ
» كه در سورهء كريمهء «
إِنَّا فَتَحْنا
» مذكور است راجع برسول عليه السّلام است و ضمير « تسبحوه » كه در تلو آنها مىآيد راجع بخداى تعالى است كه او مرسل رسول است و راجع برسول نيست زيرا كه تسبيح و تنزيه خداى تعالى را ميكنند نه رسول خداى را ، و اين نوع انتقال در كلام فصحا بسيار يافت مىشود .
و مؤيد اينمعنى است ضمير جمع در
« عَمَّا يُشْرِكُونَ »
كه اگر مراد از « جعلا » آدم و حوا ميبود بايستى كه « عمّا يشركان » گفته شود نه
« عَمَّا يُشْرِكُونَ »
.