هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ
اوست آن خدايى كه آفريد شما را
مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ
از يك تن كه آدم است
وَ جَعَلَ مِنْها
و آفريد از آن نفس واحده يعنى از فضل طينت او نه از پهلوى چپ او چنانچه اعتقاد بعضى عامه است
زَوْجَها
جفت او را كه حواست . در سورهء مباركه نساء بجاى
وَ جَعَلَ مِنْها
«
وَ خَلَقَ مِنْها
» ست و « جعل » درين مقام بمعنى « خلق » است
لِيَسْكُنَ إِلَيْها
تا آرام گيرد آن نفس واحده يعنى آدم بسوى زوجهء خود كه حوّاست تذكير « ليسكن » و تأنيث ضمير « اليها » باعتبار معنى نفس و معنى زوج است چه اول بحسب لفظ مؤنث و بحسب معنى مذكر است زيرا كه مراد از آن آدم است و ثانى به عكس آن
فَلَمَّا تَغَشَّاها
پس آن هنگام كه پوشيد آدم حوّا را يعنى با او خلوت نمود و جماع كرد
حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفاً
بار گرفت زوجهء آدم بارى سبك يعنى نطفه در رحم او قرار گرفت
فَمَرَّتْ بِهِ
پس مستمر بود به آن حمل و آن حمل به جهت خفت مانع حركات و اعمال او نميشد تا روزگارى بر آن برآمد
فَلَمَّا أَثْقَلَتْ
پس آن هنگام كه گران بار گشت به جهت بزرگ شدن فرزند در شكم او و نزديك به وضع حمل رسيد
دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُما
بخواندند آدم و حوا خداى را كه پروردگار ايشانست ، مضمون دعا اينكه
لَئِنْ آتَيْتَنا صالِحاً
هر آينه اگر بدهى تو ما را فرزند مستوى الخلقه محفوظ از امراض و از نقصان
لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ
بيقين باشيم ما از شكر گزاران برين نعمت عظمى و عطيّهء كبرى .
فَلَمَّا آتاهُما صالِحاً
پس چون داد خداى تعالى آدم و هوا را فرزند تمام خلقت سالم از مرضها و نقصانها
جَعَلا لَهُ شُرَكاءَ
گردانيدند براى خداى تعالى شريكان
فِيما آتاهُما
در آنچه داد خداى تعالى آدم و حوا را يعنى فرزند خود را عبد الحارث نام گذاشتند كه حارث نام ابليس است
فَتَعالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ
پس بزرگست خداى تعالى و منزه است از آنچه براى او شريك و انباز ميگيرند .