گردانم و قاضى ناصر الدين بيضاوى عليه ما عليه بنا بر آنكه ظاهر ، مغايرت حكم معطوف و معطوف عليه است آيهء اولى و ثانيه را چنانچه بعضى مفسرين گفتهاند حمل كرده و آيهء ثالثه را كه «
وَ مَنْ قالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ
» است نازل در شان جمعى از كفار معاندين گرفته كه بطريق تعصب و عناد متنطق به اين قول ميشدند تا آنكه مصداق مغايرت در هر سه آيهء كريمه بظهور پيوندد .
و على بن ابراهيم گفته كه : بعد ازين حق تعالى حكايت مىكند چيزى را كه وقت موت باعداء آل محمد ميرسد و ميفرمايد كه :
وَ لَوْ تَرى
و اگر ببينى تو ظالمان را
إِذِ الظَّالِمُونَ
وقتى كه باشند آن ظالمان حق آل محمد
فِي غَمَراتِ الْمَوْتِ
در سكرات و شدايد موت ، بنا برين ترجمه مفعول « ترى » محذوفست به جهت دلالت « اذ الظالمون » بر آن محذوف و تقدير كلام چنين است « و لو ترى الظالمين اذ الظالمون فى غمرات الموت »
وَ الْمَلائِكَةُ
و فرشتگان قابض ارواح
باسِطُوا أَيْدِيهِمْ
بسط كننده و گشاينده باشند دستهاى خود را براى قبض ارواح و گويند بطريق تحكم و تهديد كه
أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ
بيرون آريد نفسهاى خود را از ابدان خود ، بنا برين آيه دلالت بر مغايرت نفس و بدن مىكند ، يا آنكه فرشتگان عذاب بسط كننده باشند دستهاى خود را بواسطهء عذاب و گويند بيرون آريد اگر توانيد نفسهاى خود را از عذاب تا از دست ما خلاص شويد
الْيَوْمَ
امروز كه وقت مردن شماست
تُجْزَوْنَ
جزا داده خواهيد شد
عَذابَ الْهُونِ
عذابى كه متضمن شدت و خوارى باشد و مراد از آن عطش و تشنگى باشد در روز قيامت چنانچه عياشى از حضرت صادقين عليهما السلام روايت كرده
بِما كُنْتُمْ تَقُولُونَ
بسبب آنكه بوديد كه ميگفتيد
عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ
بر خداى تعالى چيزى را كه راست نبود
وَ كُنْتُمْ عَنْ آياتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ
و بوديد شما كه از آيتهاى خداى تعالى تكبر و گردن كشى مينموديد و
فى تفسير على بن ابراهيم « اى ما انزل اللَّه فى آل محمد تجحدون »
يعنى بوديد