اگر آن متوفى را برادران نباشد و باقى نصيب پدر است با عدم زوج و زوجه .
فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ
پس اگر باشد مر اين متوفى را برادران پدرى و مادرى يا پدرى تنها ، خواه آن اخوه دو برادر باشند يا زياده بر آن
فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ
پس مر مادر او راست شش يك آنچه گذاشته يعنى اخوه اگر چه ميراث نميبرند اما مادر را حاجبند از بردن ثلث و دو خواهر بمنزلهء يك برادر است در احتجاب مادر لهذا از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه محجوب نميسازد مادر را از ثلث مگر دو برادر و دو خواهر يا چهار خواهر ، و مىباشد اين حصص به جهت وارثان .
مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ
بعد از اخراج وصيتى كه
يُوصِي بِها
وصيت كرده باشد ميت به آن
أَوْ دَيْنٍ
يا بعد از اداى قرضى كه در ذمت او باشد تا زمان مردن او . كلمهء « او » دلالت بر ترتيب نميكند كه اول بايد اخراج مال وصيت كرد و بعد از آن اداء دين نمود .
لهذا حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله اول اداء دين و بعد از آن اداء وصيت ميكردهاند
« قال الامام عليه السّلام انكم تقرءون فى هذه الاية الوصية قبل الدين و ان رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله قضى بالدين قبل الوصية »
آباؤُكُمْ
پدران شما
وَ أَبْناؤُكُمْ
و پسران شما
لا تَدْرُونَ
نميدانيد شما كه
أَيُّهُمْ
كدام از ايشان
أَقْرَبُ
نزديكتر است
لَكُمْ
مر شما را
نَفْعاً
از روى منفعت ، يعنى شما نميدانيم كه از ورثهء شما كيست كه نفع دنيوى و اخروى او بشما ميرسد و چون ما ميدانيم وجود نفع و ضرر را از اينجهت بعضى از ورثه را تفضيل دادهايم بر بعضى ديگر ، و برخى را بىنصيب و محروم گردانيدهايم و تقديم وصيت و دين بر ميراث دادهايم ، و فرض گردانيده شده براى وارثان مواريث
فَرِيضَةً
فرض گردانيدنى ثابت
مِنَ اللَّهِ
از جانب خداى ، بنا برين « فريضه » مفعول مطلق فعل محذوفست ، اى يفرض عليكم فريضة من اللَّه
إِنَّ اللَّهَ
بدرستى كه خداى
كانَ عَلِيماً
هست دانا بمصالح و وجوه منافع هر يك از ورثه
حَكِيماً
حكم كننده بطريق حكمت در باب ميراث ايشان .