يُوصِيكُمُ اللَّهُ
امر مىكند شما را خداى تعالى
فِي أَوْلادِكُمْ
در حق فرزندان شما و در شأن ميراث ايشان به اينكه
لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ
مر پسران راست از ميراث شما مانند حصهء دو دختر ، يعنى اگر جمع شود پسر با دختر از أولاد شما ميراث يك پسر برابر ميراث دو دختر است .
فَإِنْ كُنَّ
پس اگر باشند اولاد ميت
نِساءً
دخترانى كه با ايشان پسرى نبود
فَوْقَ اثْنَتَيْنِ
زياده از دو دختر
فَلَهُنَّ
پس مر ايشانراست
ثُلُثا ما تَرَكَ
دو بخش از سه بخش آنچه گذاشته است آن ميت و همچنين است ميراث دو دختر باجماع فرقهء ناجيه چنانچه بعضى از علماء گفتهاند و يا بنص «
لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ
» چنانچه محمد بن يعقوب كلينى رضى اللَّه عنه در كافى فرموده ، زيرا كه بنا بر اين هر گاه شخص متوفى يك پسر و يك دختر كه اول اعدادست بگذارد درين صورت حصهء پسر ثلثان و حصهء دختر ثلث خواهد بود پس نصيب دو دختر ثلثانست بلاشك .
وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً
و اگر باشد اولاد ميت يك دختر و بس
فَلَهَا النِّصْفُ
پس مر او راست نصف از تركه
وَ لِأَبَوَيْهِ
و مر پدر و مادر متوفى راست
لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا
براى هر يك از ايشان
السُّدُسُ
شش يك
مِمَّا تَرَكَ
از آنچه گذاشته است آن متوفى مخفى نماند كه «
لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا
» بدل « و لابويه » است و فايدهء ايراد بدل اين است كه اگر ايراد بدل نميكرد و ميفرمود : « و لابويه السدس » يا « و لابويه السدسان » موهم آن ميشد كه أبوين در سدس و سدسان شريكند اعم از آنكه اين سدس و سدسان در ميان ايشان بسويه قسمت شود يا به غير سويه و اينمعنى مراد نيست كه يك سدس ديگر از أحد أبوين است و ديگر از أحد ابوين ديگر ، بنا برين « لكل واحد منهما » را بدل « و لابويه » آورد
إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ
اگر باشد مر آن متوفى را فرزندى خواه پسر و خواه دختر خواه يكى و خواه متعدد .
فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ
پس اگر نباشد آن متوفى را فرزندى
وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ
و وارث شود او را پدر و مادر را و
فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ
پس مر مادر او راست سه يك مال متوفى