لِلرِّجالِ
مر مردان راست خواه بزرگ و خواه كوچك
نَصِيبٌ
حصه و بهرهاى
مِمَّا تَرَكَ
از آنچه گذاشتهاند
الْوالِدانِ
پدر و مادر ايشان
وَ الْأَقْرَبُونَ
و خويشاوندان نزديكترشان
وَ لِلنِّساءِ
و مر زنان راست اعم از آن كه صغيره باشند يا كبيره
نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ
حصه و بهرهاى از آن چه گذاشته باشند پدر و مادر ايشان
مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ
از آن چه كم باشد آن مال گذاشته شده يا بسيار و اين بدليست از « مما ترك »
نَصِيباً مَفْرُوضاً
در حالتى كه باشد آن نصيب و حصه حصهء تقدير و تعيين كرده شده در علم خداى تعالى ، و يا حصهء واجب گردانيده شده گويند كه : چون اين آيه نازل شد پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود كه : از اين آيت ميراث بردن زنان معلوم مىشود فاما كيفيت و كميت آن معلوم نميشود ، پس آيهء «
يُوصِيكُمُ اللَّهُ
» نازل شد پس آيهء مذكوره دالست بر توريث مردان و زنان و همچنين دالست بر بطلان تعصيب كه مذهب اهل خلافست و تعصيب ترجيح مردانست بر زنان در توريث در بعضى صور با وجود مساوات ايشان در قرب نسبت به ميت ، زيرا كه سوق آيت مذكوره دلالت دارد بر مساوات ذكور و اناث ور اصل توريث بر تقدير مساوات ايشان در قرب و بعد .
و بعد از بيان حال ورثه ذكر جماعتى مىكند كه آنها از ورثه نباشند ليكن به طريق استحباب وقت حضور ايشان در قسمت مواريث چيزى بايشان بايد داد و ايشان را محروم نگردانيد چنانچه ميفرمايد كه :
وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ
و چون حاضر شوند وقت قسمت
أُولُوا الْقُرْبى
صاحبان قرابت ميت كه اهل ميراث نباشند
وَ الْيَتامى
و يتيمانى كه وارث نباشند
وَ الْمَساكِينُ
و درويشان و محتاجانى كه ميراث نبرند
فَارْزُقُوهُمْ
پس بدهيد ايشان را روزىيى از روى ندب و استحباب
مِنْهُ
از آن چه ترك كرده يعنى از مال ميراث كه بر وارثان