و طلب آمرزش كنيد از خداى تعالى
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
بدرستى كه خداى تعالى آمرزندهء مهربانست .
از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام مرويست كه عادت عرب آن بود كه چون از مناسك حج فارغ ميشدند جمعيت نموده ياد پدران خود ميكردند و بمحامد آنها تفاخر مينمودند حق تعالى در رد ايشان ميفرمايد كه : بعد از أداء مناسك حج ياد خداى تعالى بكنيد :
فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ
مناسك جمع « منسك » مصدر ميمى بمعنى عبادتست ، يعنى هر گاه بجا بياريد عبادت خود را در حج
فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ
پس ياد كنيد خداى تعالى را مانند ياد كردن شما پدران خود را
أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً
در تفسير جلالين مذكور است كه « اشدّ » منصوبست تا حال باشد از « ذكرا » كه بعد از آن مذكور است و آن مفعول « اذكروا » است ، اى او فاذكروا اللَّه ذكرا اشد من ذكركم آباءكم ، يعنى تا ياد كنيد خداى تعالى را ياد كردنى حالكونى كه آن سختتر باشد از ياد كردن شما پدران خود را ، و اگر « أشد » مؤخر از « ذكرا » ميبود صفت آن ميبود نه حال ، و بعضى گفتهاند كه : « أشد » بنصب معطوفست بر « آباءكم » يعنى يا ذكر كنيد خداى تعالى را مثل ذكر كردن شما جمعى را كه بيشتر باشد مذكور بودن ايشان از مذكور بودن پدران شما ، بنا برين « ذكرا » مصدر مبنى بر مفعول است مخفى نماند كه مقصود از تشبيه ذكر خداى تعالى بذكر پدران ، الحاق ناقص بكامل نيست تا لازم آيد كه مشبّه به كه ذكر آباء است اقوى باشد ، بلكه مقصود ازين تشبيه ، اظهار حال مشبه است ، و درين تشبيه شرط آنست كه مشبّه به أظهر باشد نه أقوى ، و شبههاى نيست كه حال ذكر پدران نزد مخاطبين اظهر است از حال ذكر خداى تعالى .
فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ
پس بعضى از مردم كسى است كه ميگويد :
رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا
اى پروردگار ما بده ما را نصيبى در دنيا
وَ ما لَهُ
و نيست اينكس را كه نصيب دنيا طلبد و ياد نصيب آخرت نكند
فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ
در آخرت هيچ نصيبى
وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ
و بعضى