بوده باشد و ابن ابى شبيه در تصنيف خود آورده نقل از عون بن عبد اللّه كه ما مات النبى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حتى كتب و قرء يعنى رحلت نفرمود پيغمبر از دنيا تا كه خواننده و نويسنده نشد حاصل كه حق تعالى پيغمبر خود را امى بامة فرستاد تا مبطلان شكى نكنند در نبوة او در قرآن چه ايشان دانستهاند در كتاب خود كه پيغمبر آخر الزمان امى خواهد بود پس كفر ايشان بآنحضرت محض عناد و جحود بوده نه آنكه ريب و شكى در اين داشتهاند
بَلْ هُوَ
بلكه قرآن
آياتٌ بَيِّناتٌ
آية هاى روشن است
فِي صُدُورِ الَّذِينَ
در سينهاى آنان كه
أُوتُوا الْعِلْمَ
داده شدهاند دانش يعنى مؤمنان اهل كتاب يا پيغمبر يا ساير علماى امت كه آن را ياد ميگيرند هيچكس تحريف آن نتواند كرد و معانى آن را در دل خود راسخ ميسازند از ابو جعفر و ابو عبد اللّه عليه السّلام منقولست كه هم الائمة من آل محمد يعنى مراد به اين اهل علم كه حافظ قرآنند ائمه معصوميناند صلوات عليهم اجمعين و در خبر آمده كه دو چيز خصايص قرآنست يكى آنكه معجز است دوم آنكه محفوظست در صدور يعنى آن را ياد ميگيرند و از ياد ميخوانند چه كتب سابقه معجزه نبوده و هيچكس از ياد نميخواند مگر پيغمبران بلكه از اوراق تلاوت ميكردند پس اين دو چيز مخصوص به قرآن باشد و گويند ضمير هو راجع به حضرت رسالتست صلّى اللّه عليه و آله و سلّم يعنى آنحضرت با آنكه امى است كه نميخواند و نمينويسد آيتها روشن است همه آنها را كه دانااند بكتب الهى و واقف بر صفات و سمات حضرت رسالت پناهى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا
و منكر نشوند آيتهاى ما را كه قرآنست يا محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
إِلَّا الظَّالِمُونَ
مگر كاملان و متوغلان در ظلم و بيرون رفتگان از دايره حق و صواب كه مكابره ميكنند و جحود و عناد ميورزند با وجود وضوح دلايل اعجاز مراد جميع كفرهاند يا يهود
وَ قالُوا
و گفتند كافران
لَوْ لا أُنْزِلَ
چرا فرو نفرستاد
عَلَيْهِ
بر محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آية من ربه نشانهء از پروردگار او مراد آيات مقترحه است كقوله تعالى
( وَ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعاً )
تا آخر آيتها و يا مراد آيات نازله است بر انبياى سابقه چون ناقهء صالح و عصاى موسى و مائده عيسى
قُلْ إِنَّمَا الْآياتُ
بگو جز اين نيست كه آيتها و معجزها
عِنْدَ اللَّهِ
نزديك خداست هرگاه كه خواهد و هر جا كه اراده نمايد و بر هر كه مصلحت بيند فرو فرستد و لهذا آيتهاى انبيا موافق يكديگر نبودهاند پس اظهار آن بقبضهء اقتدار و اختيار من نيست تا آنچه شما را خوش آيد بشما نمايم
وَ إِنَّما أَنَا
جز اين نيست كه من
نَذِيرٌ مُبِينٌ
بيم كنندهام آشكارا يعنى از شان من همين انذار و تخويف است بلغتى كه شما دريابيد و من به آن اقدام مينمايم باظهار معجزهء بر صدق