گواهى ميدهد كه تو رسول اوئى حق تعالى اين آيه فرستاد كه قل كفى باللّه بينى و بينكم تا آخر آيه
وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ
و بشتاب در ميخواهند از تو كافران
بِالْعَذابِ
نزول عذاب از روى جحود و عناد و انكار و استهزاء مانند نصر بن حارث و اتباع او كه ميگويند امطر علينا حجارة من السماء
وَ لَوْ لا أَجَلٌ مُسَمًّى
و اگر مدتى نبودى نام برده و معين و مقرر براى عذاب هر قومى
لَجاءَهُمُ الْعَذابُ
هر آينه آمدى بمستعجلان عذاب موعود
وَ لَيَأْتِيَنَّهُمْ
و بيشك خواهد آمد عذاب بر ايشان
بَغْتَةً
ناگهان بىظهور علامات بر ايشان در دنيا مانند واقعهء بدر و يا عذاب قبر يا در روز قيامت
وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ
و حال آنكه ايشان ندانند آمدن آن را ناگاه بر ايشان فرود آيد كه از آن بى خبر باشند
و بعد از آن بيان مىكند كه عذاب موعود آنها آتش دوزخ است و ميفرمايد
يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ
طلب تعجيل ميكنند از تو بنزول عذاب قبر يا در روز قيامت
وَ إِنَّ جَهَنَّمَ
و حال آنكه دوزخ
لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ
احاطه كننده و فرا گيرنده است به ناگرويدگان چه موجبات جهنم كه كفر و معاصى است محيط است بد ايشان پس البته دوزخ بديشان احاطه كند
يَوْمَ يَغْشاهُمُ الْعَذابُ
در روزى كه فرا پوشد همهء ايشان را عذاب
مِنْ فَوْقِهِمْ
از زير ايشان
وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ
و از زير پاهاى ايشان
وَ يَقُولُ
و گويد خدايا فرشتهء بفرمان خدا
ذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
كه بچشيد جزاى آن چيزى كه بوديد كه ميكرديد در دنيا از كفر و معاصى
آوردهاند كه جمعى از مؤمنان در مكه اقامت كرده به جهت قلة زاد و كمى استعداد و بسبب محبت وطن و يا صحبت برادران و مصاحبان هجرت نميكردند و ترسان و لرزان از مشركان پرستش خداى ميكردند حق تعالى آيه فرستاد كه
يا عِبادِيَ
اى بندگان من
الَّذِينَ آمَنُوا
كه گرويدهايد و تصديق بوحدانيت من كردهايد و بر رسول من گرويدهايد از اهل شرك كناره گيريد و صحبت مومنان طلبيد
إِنَّ أَرْضِي واسِعَةٌ
بدرستيكه زمين من گشاده است هجرت كنيد از موضع هول به منزل امن
فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ
پس بپرستيد مرا بر وجه اخلاص از حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مرويست كه هر كه فرار كند به جهت دين خود از زمينى بزمينى ديگر اگرچه به مقدار شبرى باشد و رفيق ابراهيم عليه السّلام و محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم باشد در روز قيامت از امام جعفر صادق عليه السّلام منقولست كه چون در زمينى باشى كه مردمان آن نافرمانى خدا كنند آنزمين را بگذار و بيرون رو
بعد از آن تخويف مهاجران مىكند بمرك تا بر ايشان هجرت آسان گردد و ميگويد كه اگر بجهة دوستى اهل و ولد و حب وطن و مصاحبت پاى بست بلدى شدهء البته روزى مفارقت ضرورى واقع خواهد شد زيرا كه