ميرسانند و به آن مفاخرت ميكنند و يا حكم كرديم بصلاة در وى تا آخر دهر
وَ إِنَّهُ
و بدرستيكه ابراهيم عليه السّلام
فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ
در آنسراى از جملهء پسنديدگان و شايستگان يعنى از پيغمبران كامل در صلاح چون آدم و نوح عليه السّلام
وَ لُوطاً
و فرستاديم لوط را باهل مؤتفكات
إِذْ قالَ
در وقتى كه گفت
لِقَوْمِهِ
مر گروه خود را بر سبيل انكار و تفضيح ا انكم آيا شما
لَتَأْتُونَ الْفاحِشَةَ
هر آينه مىآئيد بخصلة زشت و قبيح و حفص
إِنَّكُمْ
ميخواند بطريق اخبار يعنى بتحقيق كه شما مييائيد بفاحشه و كارى بغايت زشت كه بسبب فرط قبح و فحش آن
ما سَبَقَكُمْ
پيشى نگرفت بر شما
بِها
بسبب آن فاحشه
مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعالَمِينَ
هيچ يكى از عالميان جهة آنكه طباع از اين عمل متنفر است و نفوس از اين كار كاره
أَ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ
آيا شما مييائيد بمردمان بطريق مباشرت
وَ تَقْطَعُونَ السَّبِيلَ
و مىبريد راه را بر راهگذريان يعنى مال ايشان را ميگيريد و ايشان را ميكشيد و يا با غريبان ايشان از روى اكراه لواط ميكنيد و ايشانرا به اين امر مينمائيد و بدين سبب آمد و شد را ترك كردهاند و راه بند شده و يا قطع ميكنيد سبيل نسل را كه آن اتيانست بزنان و در غير آن طريق سلوك ميكنيد كه مردانند يعنى در اين عمل اختيار مردان ميكنيد بر زنان
وَ تَأْتُونَ
و ميآييد
فِي نادِيكُمُ الْمُنْكَرَ
در مجلس خود بفعل زشت يعنى بمشاهدهء يكدگر بلواط مشغول مىشويد بر وجهيكه مىبينيد و يا در مجلس نظاره ميكنيد و از آن شرم نميداريد و يا بانواع قبايح اقدام مى نمائيد كه در شرع و عقل مذموم است چون دشنام دادن و مزاح كردن بفحش و صفير زدن و سنك ريزه بانگشت بر يكدگر انداختن و مهرها را بر كمان گروهه برره گذريان انداختن و شرب و قمار و ضرب اوتار و مزامير و سخريه با مسافران و كشف عورة و لواط و امثال آن از مكحول و مرويست كه منكر ده خصلت بود كه در ميان اين امت نيز هست كندر خاييدن و انگشتن بازشكستن و ازار گشادن و سر انگشت به حنا بستن و سيلى زدن و كمان كروهه انداختن و سنك زدن و بر يكدگر و ضرط كردن و صفير زدن و چون لوط قوم را از اين قبايح سرزنش نمود و منع كرد
فَما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ
پس نبود جواب قوم وى مر سخن او را
إِلَّا أَنْ قالُوا
مگر آنكه گفتند با وى از روى استهزا
ائْتِنا بِعَذابِ اللَّهِ
بياور عذاب خدا بما
إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ
اگر هستى از راستگويان در آنكه اين فعلهاى قبيح است و بسبب آن عذاب بر ما نازل خواهد شد
چون لوط از ايشان نوميد