كه مذكور شدند چون به خدمت حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمدندى بر ايشان سبقت فرمودندى بسلام و نگذاشتندى كه ايشان پيش دستى كنند بر او بسلام از بعضى علماى تفسير مرويست كه قومى به خدمت سيد كائنات آمده گفتند يا رسول اللّه گناهان بزرگ از ما صادر شده تدبير اين عذر و چارهء استغفار آن بر چه وجه كنم آن حضرت بجواب ايشان ملتفت نشد و ايشان نااميد از عتبه نبوت بازگشتند في الحال اين آيه نازلشد كه چون مؤمنان گناهكار بوحدانيت من و رسالت تو و حقيقت قرآن گرويدهاند نزد تو آيند بر آنها سلام كن كه متضمن بشارتست بسلامتى دنيا و رحمت عقبى و بگو بعد از سلام
كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ
نوشته است پروردگار شما بر ذات بزرگوار خود بخشش و بخشايش و آن اينست
أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءاً بِجَهالَةٍ
هر كه بكند از شما كارى بد در حالتى كه نادان باشد بحقيقت آنچه در پى آنست از انواع مضار كه عقوبت دنيويه است و اخرويه
ثُمَّ تابَ مِنْ بَعْدِهِ
پس توبه كند بعد از اين عمل
وَ أَصْلَحَ
و بصلاح آرد كار خود را به آنكه عزم كند بر عدم عود به آن گناه
فَأَنَّهُ غَفُورٌ
پس مراد آنست كه خداى آمرزنده است تايبان را
رَحِيمٌ
مهربان بر ايشان .
وَ كَذلِكَ
و همچنانكه تعيين كرديم در اين سوره دلائل توحيد و نبوت رسالت را همچنين
نُفَصِّلُ الْآياتِ
تفصيل ميكنيم آيات قرآن را در وصف مطيعان و عاصيان تا دلالت حق ظاهر شده حجت بر عاصيان لازم شود و اهل ايمان به آن انقياد نمايند
وَ لِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ
و تا روشن گردد راه گناهكاران يعنى حق از باطل امتياز يابد .
قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
بگو اى محمد بمشركان كه مرا نهى كردهاند از آنكه پرستم آنان را كه شما ميخوانيد يعنى مى پرستيد بدون خدا يعنى بتان را كه آرزوى شما آنست كه من پرستش ايشان نمايم
قُلْ لا أَتَّبِعُ أَهْواءَكُمْ
بگو پيروى نميكنم آرزوهاى شما را
قَدْ ضَلَلْتُ إِذاً
بدرستى كه گمراه شوم آنهنگام كه متابعت هوا و آرزوهاى نفس خبيث و خسيس شما كنم
وَ ما أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ
و نباشم من از جمله راه يافتگان .
قُلْ إِنِّي عَلى بَيِّنَةٍ
بگو بدرستيكه من بر حجتى و برهانى و دليلى واضح و روشنم
مِنْ رَبِّي
از نزد پروردگار من و آن قرآنست و وحى و بينه و حجج عقليه مرويست كه نضر بن الحارث و رؤساى قريش گفتند اى محمد تا چند ما را از عذاب الهى تخويف و تهديد نمائى آنچه از عقوبت ميتوانى و از دستت برمىآيد به من رسان و بيش از اين ما را مترسان كه ما از تهديد و وعيد تو نميترسيم حق تعالى گويد يا محمد با ايشان بگو كه من دليلى روشنم از نزد پروردگار كريم