يعنى بعد از رفتن او بجهاد و يا متقاعد شدن از تبوك به جهت مخالفت رسول خدا
وَ كَرِهُوا أَنْ يُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ
كراهت داشتند به جهت بدى اعتقاد آن را كه جهاد كنند بمالها و نفسهاى خود
فِي سَبِيلِ اللَّهِ
در راه خدا بلكه فراغت و تن آسائى طلبيدند و تحصيل رضاى خود را ببذل اموال و انفس بر راحت اختيار كردند
وَ قالُوا لا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ
و گفتند آن منافقان مؤمنان را كه بيرون مرويد به اين غزا در گرما يعنى خود نرفتند و خواستند كه مؤمنان را نيز برمانند از آن و يا آنكه يكديگر را از اين مقوله سخن گفتند و با هم مقرر كردند كه بتبوك نروند
قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا
بگو مر ايشان را كه آتش دوزخ سختتر است از روى گرمى يعنى حرارت او از اين گرما سختتر است و ايشان به جهت غوايت و جهالت آن را بدين اختيار كردند
لَوْ كانُوا يَفْقَهُونَ
اگر بودند كه ميدانستند كه مال ايشان به آن راجعست اختيار آن نميكردند .
فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا
پس بايد كه بخندند خنده اندك در دنيا كه سراى فانى است و اسباب غم در او بيشتر از اسباب خنده است
وَ لْيَبْكُوا كَثِيراً
و بايد كه بگريند گريه بسيار در آخرت زيرا كه باقيست و اسباب آن بيغايت
جَزاءً
پاداش دهد خدا ايشان را پاداش دادنى
بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
به آنچه بودند كه كسب ميكردند از بدى و نفاق و بدى اخلاق و تخلف به غير عذر از جهاد از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مرويست كه گفت اگر بدانيد آنچه من ميدانم هر آينه اندك خنده كنيد و بسيار گريه .
فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ
پس اگر بازآرد ترا خدا ايمحمد بمدينه
إِلى طائِفَةٍ مِنْهُمْ
بسوى گروهى از منافقان كه از جهاد تخلف كردند
فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ
پس دستورى طلبند از تو براى بيرون آمدن بغزوهء ديگر بعد از تبوك ايشان را تمكين مده
فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً
پس بگو بيرون ميائيد با من هرگز
وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا
و كارزار مكنيد در مصاحبت و مرافقت من دشمنى را
إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ
بدرستيكه شما خورسند شديد بنشستن و تخلف كردن
أَوَّلَ مَرَّةٍ
اول بار يعنى بغزوهء تبوك
فَاقْعُدُوا مَعَ الْخالِفِينَ
پس بنشينيد ديگر باره با باز پس ماندگان كه قابليت كارزار ندارند چون زنان و كودكان چه كارزار كار مردان مرد است و نامرد بىدرد در معركه جهاد نكند آوردهاند كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در مرض ابن ابى بعيادت وى رفت و او از آنحضرت التماس كرد كه پيراهن خود عطا فرما تا كفن من سازند و بدفن حاضر