گذاشته و بر اسبان ابلق نشسته سعيد بن مسيب روايت كرده كه يكى از مشركان مرا حكايت كرد كه روز حنين چون ما را با مسلمانان اتفاق افتاد ما خود را بر ايشان زديم و ايشانرا پراكنده گردانيديم چون بنزديك استر سفيد رسيديم يعنى محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مردانى را ديديم نيكو روى جامههاى سفيد پوشيده چون ما را ديدند گفتند شاهت الوجوه و بر ما حمله كردند و ما را منهزم ساختند
وَ عَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا
و عذاب كرد خدا آنان كه كافر بودند با آنكه بسيار كس از ايشان كشته و شش هزار از اولاد و اهالى ايشانرا گرفتند و بيست و چهار هزار شتر و چهار هزار گاو و زياده از چهل هزار گوسفند غنيمت بدست آمد
وَ ذلِكَ جَزاءُ الْكافِرِينَ
و آنچه واقع شد پاداش ناگرويدگان است در دنيا و تفصيل اين غزوه و شجاعت و جوانمردى امير المؤمنين عليه السّلام در منهج الصادقين مذكور است مرويست كه بعضى از هوازن و ثقيف بعد از واقعه حنين بملازمت سيد عالم آمده بشرف اسلام معزز گشتند و حق تعالى در حق ايشان فرمود كه .
ثُمَّ يَتُوبُ اللَّهُ
پس قبول توبه مىكند خدا
مِنْ بَعْدِ ذلِكَ عَلى مَنْ يَشاءُ
از پس اين جنگ بر هر كه خواهد از ايشان و گويند اين آيه در شان منهزمان روز حنين نازلشد و قول اول اصح و اشهر است
وَ اللَّهُ غَفُورٌ
و خدا آمرزنده است گناهان توبه كنندگان را
رَحِيمٌ
مهربانست كه بعد از توبه مؤاخذه نكند و چون حق تعالى نهى كرد از دوستى كردن با كافران در عقب آن در منع دخول ايشان از مسجد الحرام ميفرمايد .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
ايكسانى كه ايمان آوردهايد
إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ
جز اين نيست كه مشركان پليدند بسبب خبث باطن و ناپاكى اعتقاد و نزد فقهاى اماميه نجس العيناند چون كلاب
فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ
پس بايد كه نزديك نشوند به مسجد الحرام كه محيط است به بيت الحرام
بَعْدَ عامِهِمْ هذا
پس از اين سال كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام سورهء برائة بر ايشان خواند و آن سال نهم بود از هجرت مرويست كه چون اين نهى واقعشده مؤمنان گفتند يا رسول اللّه چون مشركان در موسم حج به مكه نيايند و طعام نيارند و سودا و معامله نكنند طعام تنگ شود و بازار كاسد گردد و منافع ما فوت شود حق تعالى فرمود كه
وَ إِنْ خِفْتُمْ
و اگر ميترسيد از اهل مكه
عَيْلَةً
از درويشى بسبب منع ايشان از آن
فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ
پس زود باشد كه خدا توانگر سازد شما را
مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شاءَ
از فضل و رحمت خود اگر خواهد اين بسبب آنست كه تا بالكليه دست از مكاسب خود بازندارند و بسبب آنكه تنبيه باشد بر آنكه مزيت رزق فراخى آن مر بعضى را باشد دون بعضى و در سالى دون