عيسى و رهبان فرموده نشدند يا فراگيرندگان ايشان بخدائى مأمور نيستند در همهء كتابها
إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلهاً واحِداً
مگر آنكه بپرستند يك خدايرا كه در وحدانيت
لا إِلهَ
هيچ معبودى نيست
إِلَّا هُوَ
مگر او
سُبْحانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ
پاك است او از آنكه بوى انباز ميگيرند ثعلبى از عدى بن حاتم روايت كرده كه او گفت من ترسا بودم روزى نزد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رفتم و صليبى از زر در گردن داشتم مرا گفت يا عدى اين بت را از گردن خود دور كن من آن را بيرون كردم و بينداختم پس آنحضرت بتلاوت سورهء برائة مشغول شد چون به اين آيه رسيد كه اتخذوا احبارهم من گفتم ما ايشانرا نپرستيدهايم فرمود نه بقول ايشان حلال را بحلال و حرام را به حرام گفتم آرى فرمود نه ايشان را در هر چه بشما ميفرمايند اطاعت ميكنيد و فرمان ميبريد گفتم بلى فرمود پس اين است عبادت شما ايشانرا و از ابى جعفر و ابى عبد اللّه عليهما السّلام نيز مرويست كه فرمودند نصارى و يهود نماز و روزه را براى احبار و علماى خود بجا نياوردند بلكه حلال ايشانرا حلال دانستند و حرام ايشانرا حرام و در جميع اوامر و نواهى تابع ايشان شدند پس همچنانكه خداى را پرستش بايد كرد در اوامر و نواهى او ايشان احبار و علماى خود را به اين وسيله عبادت كردند .
يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا
ميخواهند يهود و ترسايان آنكه فرو نشانند
نُورَ اللَّهِ
نور خدايرا كه دليل روشن است بر وحدانيت او و تقدس او از زن و فرزند و يا مراد نور قرآنست كه متضمن وحدانيت است و يا نبوت حضرت رسالت و بر هر تقدير در صدد آنند كه آن را فرو نشانند
بِأَفْواهِهِمْ
بباد دهنهاى خود يعنى بشرك يا بتكذيبى كه بر زبان ميرانند
وَ يَأْبَى اللَّهُ
و منع مىكند و نميخواهد خدا و نمىپسندد
إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ
مگر آنكه تمام گرداند دين روشن خود را باعلاء توحيد و اسلام
وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ
و اگرچه كاره باشند آن را كافران پس در بيان اتمام نور خود ميفرمايد كه .
هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ
اوست آن خدائى كه بفضل عميم خود فرستاد فرستادهء خود را كه محمد است
بِالْهُدى
به قرآن كه محض هدايت است و ساير معجزات ظاهرهء خود
وَ دِينِ الْحَقِّ
و دين درست كه اسلام است
لِيُظْهِرَهُ
تا ظاهر سازد و غالب گرداند دين خود را
عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ
بر همهء دينها و جميع آن را منسوخ سازد و اين معنى بعد از نزول عيسى و خروج مهدى عليه السّلام خواهد بود كه بر روى زمين جز دين اسلام نماند
وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ
و اگرچه كراهت دارند مشركان اين صورت را در مجمع نيز از ابو جعفر عليه السّلام روايت كرده كه ظهور دين اسلام و غلبيت آن بر جميع