بسيار و مواقع حرب و معارك كارزار چون روز بدر و حرب بنى نضير و جنگ بنى قريضه و روز احزاب و صلح حديبيه و حرب خيبر و فتح مكه
وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ
و در موضع روز حنين كه واديى است ميان مكه و طائف كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با لشگر هوازن و ثقيف محاربه فرمود و آنچنان بود كه بعد از فتح مكه اين دو قبيله متفق شده قصد مسلمانان كردند و خبر به حضرت رسيده با دوازده هزار يا شانزده هزار مرد متوجه ايشان شد و ايشان چهار هزار مرد بودند ابو بكر چون قلت لشكر اسلام بديد گفت ما امروز از قلت لشكر مخالف و كثرت سپاه خود مغلوب نخواهيم شد اين سخن به حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رسيد نپسنديد و بسبب اين عجب چشم زخم اول حال شكست بر لشكر اسلام آورد پس حق تعالى اين قصه را به ياد مؤمنان ميدهد كه خدا يارى داد در زمين حنين
إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ
چون بشگفت آورد شما را بسيارى لشكر شما
فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً
پس دفع نكرد آن كثرت شما چيزى را از صولت دشمن
وَ ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ
و تنگ شد بر شما زمين با آن فراخى و گشادگى كه داشت يعنى در آن زمين فراخ مرجعى نداشتيد كه به آن جا گريزيد و پناه بريد تا از شدت و ترس اطمينان يابيد
ثُمَّ وَلَّيْتُمْ
پس بر دشمن پشت كرديد و از حرب برگشتيد
مُدْبِرِينَ
در حالتى كه هزيمت كنندگان بوديد آورده كه در حالى كه هر دو لشگر بر هم آميختند مسلمانان بمشركان غلبه كردند و ايشان را هزيمت نموده پراكنده كردند و همه بغنيمت گرفتن مشغول شدند و مشركان را حميت و غيرت جاهليت به حركت آمده يكديگر را آواز دادند كه كجا ميگريزيد زنان و فرزندان خود را در دست ايشان رها كردهايد پس متفق بازگشتند و بيكبار خود را بر مسلمانان زدند مسلمانان به جهت مشغولى بغنيمت از اين غافل بودند پس مضطرب شده شكست عظيم بر ايشان افتاد و منهزم شدند و هيچكس با رسول نماند الا نه كس از بنو هاشم و يك كس از انصار كه نام او ايمن بن ام ايمن بود و در آن جنگ كشته شد و آن نه كس امير المؤمنين عليه السّلام بود و عباس و فضل بن عباس و ابو سفيان بن حارث و نوفل بن حارث و ربيعه بن الحرث و عبيد اللّه بن الزبير و عتبه و معبت پسران أبو لهب امير المؤمنين عليه السّلام در پيش حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ايستاده رايت در دست داشت و قتال ميكرد و عباس بر راست آنحضرت و فضل بر جانب چپ و أبو سفيان در عقب او و بواقى گرد آن حضرت در آمده بودند حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در آن روز بر استر سوار بود چون مسلمانان هزيمت كردند و دشمنان بتمامى روى بآنحضرت آورده حضرت استر خود را نهيب ميداد و با روى دشمنان حمله مى