وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ
و ليكن بيشتر مردمان نمىدانند كه آن را جز خدا نمىداند آوردهاند كه اهل مكه گفتند اى محمد خداى تو چرا خبر نمىدهد تو را كه نرخ اطعمه و امتعه كى ارزان و گران مىشود تا در ارزانى چيزى بخرى و در گرانى بفروشى و فائده بسيار از آن ممر بيابى آيه آمد كه .
قُلْ لا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعاً وَ لا ضَرًّا
بگو اى محمد نمىتوانم از براى نفس خود جر منفعتى و نه دفع مضرتى اين اظهار بندگى است و تبرى از علم غيبى يعنى به هيچ امر غيبى عالم نيستم
إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ
مگر آنچه خدا خواهد كه مرا به آن تعليم كرامت فرمايد
وَ لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ
و اگر بودمى كه بتعليم حق دانستمى غيب را
لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ
هر آينه طلب بسيار كردمى از مال و منفعت و فتح و غير آن
وَ ما مَسَّنِيَ السُّوءُ
و نرسيدى به من هيچ بدى از فقر و مرض و رنج و غير آن
إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ وَ بَشِيرٌ
نيستم من مگر پيغمبر بيم كنندهء منكران و مژده دهنده مؤمنان
لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
براى گروهى كه بگروند به من و آنچه با من است از احكام شريعت و مىتواند بود كه انذار و بشارت هر دو از براى اهل ايمان باشد زيرا كه ايشانند كه منتفع مىشوند به آن بعد از آن بيان وحدانيت و قدرت خود مىفرمايد كه .
هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ
اوست آنخدائى كه آفريد شما را از يك تنى كه آدم است
وَ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها
و آفريد از جسد وى يعنى از استخوان پهلوى چپ وى جفت او را كه حواست
لِيَسْكُنَ إِلَيْها
تا آرام گيرد آدم بوى و الفت پذيرد بوى كه الجنس مع الجنس يميل
فَلَمَّا تَغَشَّاها
پس آنهنگام كه فرو پوشيد آدم حوا را يعنى باوى خلوت كرد
حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفاً
بار گرفت بار سبك كه آن نطفه آدم بود در رحم او
فَمَرَّتْ بِهِ
پس مستمر بود به آن بار در برخاستن و نشستن و رفتن و ايستادن يعنى اين حمل به جهت خفت مانع او نشد از تصرف او در امرى از امور كه ميخواست هم چنان كه قبل از حمل تا روزگارى بر اين برآمد
فَلَمَّا أَثْقَلَتْ
پس آنهنگام كه گران بار گشت به جهت بزرگ شدن فرزند در شكم او و نزديك به وضع شد
دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُما
بخواندند هر دو يعنى آدم و حوا خداى را كه پروردگار ايشانست مضمون دعا اينكه
لَئِنْ آتَيْتَنا صالِحاً
هر آينه اگر بدهى ما را فرزندى مستوى الخلقه كه بدن او باصلاح و صحت باشد و از فساد و عيب برى
لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ
هر آينه باشيم از سپاس دارندگان مر ترا بر اين نعمة مجدد .
فَلَمَّا آتاهُما