اللّه است كه خداى به حق است
الَّذِي نَزَّلَ الْكِتابَ
آن خدائى كه فرو فرستاد قرآن را كه حامى بندگانست
وَ هُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ
و خدا دوست دار و كار ساز بندگان شايسته است و حافظ ايشان از ضرر دشمنان .
وَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ
و آنانرا كه شما ميخوانيد و ميپرستيد بجز از خداى به حق و معبود مطلق
لا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَكُمْ
نميتوانند يارى دادن شما را
وَ لا أَنْفُسَهُمْ
و نه نفسهاى خود را
يَنْصُرُونَ
يارى كنند بوقت شكستن ايشان پس چگونه از آنها باكى توان داشت .
وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدى
و اگر بخوانيد اى مؤمنان كافران را به راه راست كه اسلامست
لا يَسْمَعُوا
نشنوند بسمع قبول
وَ تَراهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ
و مىبينى ايشانرا اى محمد كه بديدهاى ظاهر مينگرند بسوى تو
وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ
و حال آنكه ايشان نمىبينند تو را ببصر بصيرت و بحقيقت تو بينا نيستند چه به صورت تو را مىبينند نه بمعنى بعد از امر حضرت بدعوت و تبليغ رسالت تعليم او ميفرمايد بمكارم اخلاق و ترك غلظت بقوله .
خُذِ الْعَفْوَ
فرا گير صفت عفو را با كسانى كه نسبت به تو سخنان بىادبانه ميگويند وحدت و ستيزگى مكن بلكه لطف و ملايمت نما بايشان كه اين اقرب است بهدايت ايشان و تأثير آن بيشتر در ميل ايشان بجانب ايمان
وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ
و امر كن مردمان را بنيكوئى در افعال و اقوال كه مستحسن باشد در نظر عقل و شرع
وَ أَعْرِضْ
و روى بگردان بعد از اقامهء حجت و الزام دليل
عَنِ الْجاهِلِينَ
از نادانان و سفيهان پس اگر از جانب ايشان ايذائى و رنجى به تو رسد ستيزه مكن بلكه ملاطفت و ملايمت را شعار خود كن چون اين آيه نازل شد حضرت از جبرئيل معنى خذ العفو پرسيد گفت نميدانم باش تا آن را از ملك علام معلوم كنم پس رفت و باز آمد و گفت اى محمد حق تعالى ميفرمايد كه عفو كن از كسى كه بر تو ستم كرده باشد و عطا كن كسى را كه ترا محروم ساخته باشد از عطيهء خود و بپيوند به كسى كه از تو بريده باشد از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه حق تعالى به اين آيه رسول خود را بمكارم اخلاق فرموده و در قرآن هيچ آيتى نيست كه از اين آيه جامع تر باشد در مكارم الاخلاق از ابن زيد مرويست كه بعد از نزول آيه حضرت فرمود كه بار خدايا گاه هست كه غضب بر من مستولى مىشود نزد آنحال چكنم آيه آمد كه .
وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ
و اگر برانگيزاند تو را از جانب شيطان
نَزْغٌ
نخسى يعنى وسوسه بر خلاف آنچه تو را فرمودهاند مراد آنست كه اگر