آنگه گفت :
[ وَ مَا اخْتَلَفْتُمْ فِيهِ مِنْ شَيْءٍ ]
و هر چه شما درو خلاف كنيد حكم آن خداى راست جلّ جلاله از احكام شرع و كار دين و دنيا ؛ كس را نرسد كه در آن حكم كند چه خداست كه عالم است . بمصالح خلق .
آيت را دليل است بر آنكه حكم در شرع جز بنصوص نتوان كرد از جهت خداى تعالى ؛ بآيتى محكم يا بخبرى متواتر
[ ذلِكُمُ اللَّهُ رَبِّي ]
آن خداى است كه خداوند و پروردگار منست بر وى توكّل كردم و با وى انابت ميكنم و با درگاه وى ميگردم .
[ سوره الشورى ( 42 ) : آيات 11 تا 12 ]
فاطِرُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً وَ مِنَ الْأَنْعامِ أَزْواجاً يَذْرَؤُكُمْ فِيهِ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ ( 11 ) لَهُ مَقالِيدُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ( 12 )
آفرينندهء آسمان و زمين است از ابتدا و بيرون آورنده و شكافنده از عدم ، بكرد و بيافريد براى شما از نفس شما و از جنس شما جفتها تا بايشان ساكن شويد و آرام گيريد و از چهارپايان بيافريد جفتان يعنى هر يكى جفتى تا سبب تناسل و توالد باشد
[ يَذْرَؤُكُمْ ]
مىآفريند شما را درين تدبير كه تناسل و توالد است بسبب ازواج يا در بطن و رحم ازواج مىآفريند شما را فرا گفت « 1 » [ فيه ] بمعنى « به » است يعنى مىآفريند شما را به آنچه كرد ، و بيافريد براى شما ازواج
[ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ ]
نيست ويرا مثلى و مانندى و اين نفى مماثلت است از ذات وى بر سبيل كنايت « 2 » و گفتهاند كه : [ مثل ]
هامش
( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « فراء و زجاج گفتند » .
( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) در تفسير خود نسبت به اين آيه چنين گفته ( ج 4 چاپ اول ؛ ص 561 ) : « درو چند قول گفتند :
يكى - آنكه كاف تشبيه زياد است و التقدير ليس مثله شىء و يكى - آنكه مثل صله است و زيادت تقدير آنكه ليس كهو شىء و اين نظاير بسيار دارد كقولهم : مثلك يفعل كذا ؛ و مثلى لا يرغب فى كذا ؛ اى أنت و أنا ، و قال تعالى : فان آمنوا به مثل ما آمنتم به اى بما آمنتم به و كذلك هو فى مصحف عبد اللّه بن مسعود » .
( آنگاه با شعارى استشهاد كرده سپس گفته ) :
« و آنچه قول محققّان است بيان كرديم فى قوله : ليس كمثله شىء فى سورة الانعام » .