و بياگاهانى اهل مكّه را از آنان كه گرد بر گرد آنند از مردمان و بترسانى از روز قيامت كه روز جمع كردن و گرد آمدن خلق اوّلين و آخرين است كه در آن روز ريبى و شكّى نيست ، در آن روز خلق به دو فرقت شوند گروهى در بهشت باشند و گروهى در دوزخ ؛ گروهى بفضل و گروهى بعدل . عبد اللّه عمر روايت كرد از رسول صلّى اللّه عليه و آله كه : روزى رسول صلّى اللّه عليه و آله بيرون آمد دو صحيفه در دست گرفته گفت : دانى تا اين نوشتهها چيست ؟ - گفتم : نه ، گفت : اينكه بدست راست دارم درو نامهاى اهل بهشت است نام ايشان و پدران ايشان نوشتهاند ؛ هيچ ازين زيادت نشوند و كم نگردند ، و آنكه در دست چپ دارم نامهاى اهل دوزخ است و نام پدران ايشان كه ازين هيچ كم نگردند و افزون « 1 » نشوند آنگه بر خواند
[ فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ ]
.
[ سوره الشورى ( 42 ) : آيات 8 تا 10 ]
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ يُدْخِلُ مَنْ يَشاءُ فِي رَحْمَتِهِ وَ الظَّالِمُونَ ما لَهُمْ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ ( 8 ) أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ وَ هُوَ يُحْيِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 9 ) وَ مَا اخْتَلَفْتُمْ فِيهِ مِنْ شَيْءٍ فَحُكْمُهُ إِلَى اللَّهِ ذلِكُمُ اللَّهُ رَبِّي عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ ( 10 )
و اگر خداى تعالى خواهد جملهء خلايق را يك امّت و يك ملّت تواند گردانيد بر سبيل قهر و جبر و برين قادر باشد و ليكن خواست او خواست حكمت است كه ايشان را تكليف كرد و بناى كار ايشان بر اختيار نهاد تا هر كس را باستحقاق ببهشت رساند و بدوزخ برد ؛ مؤمن را بايمان و طاعت ببهشت و كافر را بكفر و معصيت بدوزخ ، و ظالمان را كه كافرانند ايشان را يارى و ياورى نباشد .
[ أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ ]
نه كه اين كافران بدون خداى تعالى دوستان و خدايان گرفتند از غايت جهل و نادانى ؛ خداى است كه ولىّ بر حقيقت است و اوست كه مردگان را زنده كند و او بر همه چيزى قادرست و توانا ، كدام عاقل باشد كه او را بگذارد و ديگرى را پرستد ؟ !
هامش
( 1 ) - در چند نسخه : « زيادت » .