كه قسم به اين نام كرده است و سوگند به اين نام خورده مجاهد گفت : نام سوره است ابو روق گفت : نامى است از نامهاى قرآن . محمّد بن كعب گفت : [ طا ] طول خداست ، و [ سين ] سناء او ، و ميم ملك اوست ؛ خداى تعالى قسم ياد كرده است به طول و سنا و ملك خود .
محمّد حنفيّه از امير المؤمنين على عليه السّلام روايت كرد كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : [ طا ] طور سيناست و [ سين ] اسكندريّه و [ ميم ] مكّه ؛ خداى تعالى قسم كرد به اين جايگاهها . و صادق عليه السّلام گفت كه : « طا » درخت طوبى است و [ سين ] سدرة المنتهى و [ ميم ] محمّد مصطفى است ؛ سوگند به اين نامها يا به اين جايها كه اين آيات كتابيست هويدا و روشن يا اين سورهء آيات كتابيست كه از « 1 » لوح محفوظ است ؛ درو پيدا و روشن است آنچه بوده است و خواهد بود كسانى را كه آن بينند و از نوشتهء او خوانند ؛ يا آيات قرآنى است كه هويدا و روشن كنندهء حلال و حرام و شرايع و احكام است . آنگه خطاب كرد با رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و گفت :
اى محمّد دل در ايمان اين كافران بستهء و در غم ايشان افتادهء تا بحدّى كه بيم آنست كه تو نفس خود را هلاك خواهى كرد از آنكه ايشان ايمان نميآرند تو خوش باش كه بر تو جز رسانيدن پيغام نيست اگر ايشان ايمان نيارند و بال آن راجع بايشان خواهد بودن .
سبب نزول اين آيت آن بود كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اهل مكّه را دعوت ميكرد و ايشان ايمان نمىآوردند رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم دلتنگ ميشد و اثر رنج بر وى ظاهر ميگشت خداى تعالى گفت كه : خويشتن را هلاك خواهى كردن براى آنكه ايشان ايمان نميآرند آنگه گفت :
[ إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً ]
ما اگر خواهيم از آسمان آيتى و معجزتى فرستيم كه گردنهاى ايشان براى آن خاضع و خاشع و ذليل گردد يعنى اگر خداى خواهد ايشان را آيتى و معجزتى فرستد كه ملجأ شوند بايمان آوردن ، گفتند كه :
مراد به « أعناق » رؤسا و مهتران ايشانند ابو حمزهء ثمالى گفت : اين آيت آوازى باشد كه كه در نيمهء ماه رمضان از آسمان بيايد و در تفسير اهل البيت عليهم السّلام است كه اين آيت منادئى باشد در آخر الزمان كه از آسمان ندا كند كه : الا انّ الحق مع علىّ و شيعته ؛ حق با على و شيعهء اوست . عبد اللّه عبّاس گفت : آيت در ما آمد و بنى اميّه كه دولتى كه
هامش
( 1 ) - در بعضى نسخ : « كه آن » .