آسمان و قطرهء باران و برگ درختان و بعدد خاك زمين و چون بميرد وى را بعدد هر حسنتى ده حسنه بنويسد .
أنس مالك روايت كرد از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه : هر كه ميخواهد كه فرداى قيامت او را بكيل تمامتر بدهند بايد كه اين آيت
[ فَسُبْحانَ اللَّهِ ]
؛ بخواند تا اينجا كه
[ وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ ]
و آخر سورهء و الصّافات : سبحان ربّك ربّ العزّة عمّا يصفون تا آخر سوره .
ضحّاك روايت كرد كه : هر كه اين آيت بخواند ثواب او برابر ثواب آنكس باشد كه دويست برده آزاد كرده باشد از فرزندان اسماعيل پيغمبر عليه السّلام .
[ فَسُبْحانَ اللَّهِ ]
اى فصلّوا اللّه ؛ نماز كنيد خداى را چون در شبانگاه آئيد گفتند : به اين نماز ديگر خواست و نماز شام
[ وَ حِينَ تُصْبِحُونَ ]
و هنگام آنكه در بامداد آئيد يعنى نماز بامداد ، و او راست حمد و ثنا در آسمانها و زمين
[ وَ عَشِيًّا ]
و در شبانگاه و به اين نماز خفتن خواست
[ وَ حِينَ تُظْهِرُونَ ]
و چون در نيمروز آئيد يعنى نماز پيشين
[ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ ]
از مرده زنده بيرون آرد و مرده از زنده بيرون آرد ، و زنده گرداند زمين را پس از مردن و همچنانكه زمين مرده را بنبات زنده ميگرداند شما را نيز زنده گرداند و از خاك بر آرد .
[ سوره الروم ( 30 ) : آيات 20 تا 22 ]
وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ إِذا أَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ ( 20 ) وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ( 21 ) وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْعالِمِينَ ( 22 )
از آيات و دلايل بيّنات او آنست كه شما را بيافريد از خاك يعنى پدر شما را آدم يا خود اصل شما را از خاك آفريد از آنجا كه نطفه از غذا تولّد مىكند و غذا از آب و خاك باشد
[ ثُمَّ إِذا
« 1 »
أَنْتُمْ ]
پس آنگاه كه شما آفريده شديد آدمى شديد « 2 » پراكنده
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « اين [ اذا ] مفاجات است يعنى بس روزگار بر نيامد ميان خلق آدم و ميان آنكه فرزندانش بسيار شدند و در زمين پراكنده شدند » .
( 2 ) - در بعضى نسخ معتمده با فراد هر دو صيغه يعنى « آفريده شدى و آدمى شدى » مطابق سيرهء ابو الفتوح ( ره ) در سراسر تفسير خود .