حق تعالى درين آيت وصف منافقان مىكند كه ايشان باندك رنجى كه بايشان رسد در دين از دين برگردند ميگويد كه : از جملهء مردمان كس هست كه ميگويد كه : ما ايمان آورديم بخداى ؛ و اين به زبان ميگويد نه بدل ، براى آنكه چون او را در راه خداى و دين او برنجانند ؛ فتنه و رنج مردمان را چون عذاب خداى كند ، و چنان كه عذاب خداى از كفر و معصيت باز دارد مؤمنان را ؛ عذاب مردم يعنى عذاب كافران وى را از ايمان باز ميگرداند ، يا خود عذاب مردم چون عذاب خداى ميداند ؛ و نميداند كه آن در جنب عذاب خداى هيچ نباشد ، و اگر بشما آيد از خداى نصرتى و ظفرى گويند كه : ما با شما بوديم در كارزار ؛ ما را هم چندان نصيب باشد از غنيمت كه شما را هست .
آنگه خداى تعالى گفت : آن جماعت كه كردار ايشان آنست و گفتار ايشان اين ؛ نميدانند كه خداى تعالى عالمتر و داناترست به آنچه در سينههاى عالميان است و آنچه ايشان در دل دارند از نفاق ؛ آن را مىشناسد و ميداند . آنگه گفت كه : هر آينه ميداند خداى تعالى مؤمنان را و مىشناسد منافقان را ؛ حال هيچيكى از مؤمن و منافق بر وى پوشيده نيست .
از ابن عبّاس روايت كردند كه : آيت در شأن گروهى آمد كه مؤمنان ايشان را با خود بغزاى بدر برده بودند چون آن قتل و سختى بديدند مرتدّ شدند و ايشان آنان بودند كه اين آيت در حقّ ايشان آمد :
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ
« 1 » .
[ سوره العنكبوت ( 29 ) : آيات 12 تا 13 ]
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا اتَّبِعُوا سَبِيلَنا وَ لْنَحْمِلْ خَطاياكُمْ وَ ما هُمْ بِحامِلِينَ مِنْ خَطاياهُمْ مِنْ شَيْءٍ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ( 12 ) وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَ أَثْقالاً مَعَ أَثْقالِهِمْ وَ لَيُسْئَلُنَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَمَّا كانُوا يَفْتَرُونَ ( 13 )
حق تعالى حكايت مىكند از آنچه كافران با مؤمنان گفتند ؛ ميگويد كه : گفتند آنان كه كافر شدند مر آنان را كه مؤمن بودند كه : بيائيد و راه ما گيريد و متابعت راه ما كنيد تا ما گناهان شما برداريم و بار عقوبت شما بكشيم ، حق تعالى تكذيب ايشان كرد و گفت : ايشان
هامش
( 1 ) - صدر آيهء 28 سورهء مباركهء « نحل » است .