او بر ميكندند تا از دين برگردد برنمىگشت ، و چون امتحان براى آن كنند تا چيزى كه ندانند بدانند بر سبيل مناسبت و مجاز گفت : تا بداند خداى تعالى آنان را كه صادقند و راستگوى و آنان را كه دروغزنانند ؛ و حقيقت اين بر خداى روا نباشد پس چنان كه لفظ [ فتنه ] متأوّل باشد لفظ
[ فَلَيَعْلَمَنَّ ]
متأوّل باشد و گفتهاند كه : مراد اينست كه اين براى آن كرد تا آنچه ميدانست از ايشان ناكرده كه آن خواهند كرد ؛ آن را كرده و موجود شده بداند ، براى آنكه خداى تعالى معدوم را موجود نداند ؛ و تا موجود نشود وى را موجود نداند ، و تا جزا بر آن دهد كه كردند نه براى آنكه خواستند كرد
[ أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ ]
يا مىپندارند آنان كه سيّئات و معاصى ميكنند كه بر ما سبقت گيرند و از عذاب ما در گذرند ؛ بد حكمى است كه ميكنند و غلط گمانى است كه مىبرند . آنگه گفت :
[ مَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ اللَّهِ ]
هر كس كه اميد مىدارد ثواب خداى را يا مىترسد از عقاب وى ؛ بايد كه عمل صالح كند تا به ثواب خداى رسد ، و از معاصى اجتناب كند تا به عذاب وى مبتلا نگردد ، كه اجل خداى يعنى مرگ و رسيدن به ثواب و عقاب آمدنى است و آينده هر آينه برسد ، و اوست آن خداى كه شنوا و بينا و داناست ، هر كس را بكردهء خود جزا دهد . آنگه گفت كه :
[ وَ مَنْ جاهَدَ ]
و هر كه مجاهده كند با نفس و شيطان و اعداى دين آن جهاد براى خود كرده باشد نفع آن با وى راجع شود و ثمرهء آن وى را باشد كه خداى جهانيان از طاعت بندگان مستغنى و بىنياز است .
[ سوره العنكبوت ( 29 ) : آيات 7 تا 9 ]
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَحْسَنَ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ ( 7 ) وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حُسْناً وَ إِنْ جاهَداكَ لِتُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 8 ) وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِي الصَّالِحِينَ ( 9 )
و آنان كه ايمان آوردند « 1 » و عمل صالح كردند « 2 » ما سيّئات و معاصى ايشان را مكفّر گردانيم و آن را باطل گردانيم تا چنان باشد كه گوئى كه ايشان هيچ بدى
هامش
( 1 ) - در بعضى نسخ : « آورند » .
( 2 ) - در بعضى نسخ : « كنند » .