ملاعنه كنيد هلال گفت : بفرماى ، رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ايشان را هر دو پيش خود بداشت و روى ايشان به قبله بود هلال را گفت : بگوى : أشهد باللّه انّى لمن الصّادقين ؛ سوگند ميخورم بخداى كه من از جملهء راستگويانم درين دعوى ؛ او چهار بار پياپى « 1 » اين سوگند بخورد ، ببار پنجم روى بوى كرد و گفت : اى هلال اتّق اللّه ؛ از خداى بترس كه عذاب دنيا از عذاب آخرت آسانترست و عذاب خداى از عذاب آدميان سختترست ، اگر ترا چيزى برين داشته است ازين باز آى و توبه كن كه اين نوبت پنجم موجب عذاب و لعنت است بر دروغزن ، هلال گفت :
و اللّه كه خداى مرا برين عذاب نكند كه من راست گويم ، گفت : بگوى : لعنت خداى برو باد اگر او از دروغزنان است ؛ هلال گفت ، آنگه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روى بزن آورد و گفت : چه گوئى ؟
سوگند خورى ؟ - گفت : آرى ، گفت : بگوى چهار بار كه أشهد باللّه انّه لمن الكاذبين ؛ سوگند ميخورم بخداى كه اين مرد از دروغزنان است برين دعوى كه مىكند بر من ، چون اين بگفت ببار پنجم رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم او را وعظ كرد و گفت : اى زن از خداى بترس كه رسوائى دنيا موجب خشم خداست آخرت است و عذاب خداى سختتر است از عذاب مردمان و اين بار پنجم آسانتر از رسوائى ساعتى فرو ماند آنگه با خود گفت : قوم خود را رسوا نكنم آنگه گفت :
خشم خداى برو باد اگر اين مرد راستگوى است در اينكه گفت ، آنگه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ميان ايشان كرد و حكم جدا كرد كه فرزند زن راست و او را نسبت با هلال نكنند و اين زن را برين معنى سرزنش نكنند پس آنگه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : اگر اين زن فرزند آرد و بر فلان صفت باشد شوهر راست « 2 » و اگر بر فلان صفت باشد آنراست كه به او متّهم كردند ، پس او را فرزند بر صفت مكروه آمد او را با هيچ پدر نسبت نكردند و او بزرگ شد و باميرى مصر افتاد و پدر او پيدا نبود و بروايتى از عبد اللّه عبّاس و مقاتل آنست كه سبب نزول آيت آن بود كه چون اين آيت آمد كه :
[ وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ
؛ الآية ] رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روز آدينه بر منبر شد و اين آيت برخواند عاصم بن عدىّ الانصارىّ بر پاى خاست و گفت : يا رسول اللّه يكى از ما چون زن خود را با مردى بيند طاقت ندارد كه خاموش شود و چون بگويد آنچه ديده باشد هشتاد تازيانهاش بزنند و گواهيش نشنوند و مسلمانان فاسقش خوانند الّا آنكه چهار گواه بيارد ، چون وى بطلب گواه رود مرد كار خود كرده باشد و رفته ،
هامش
( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « پشتا پشت » .
( 2 ) - در تفسير ابو الفتوح : « شوهر راستگوست » .