تعالى اين مثل براى اين زد . آنگه گفت
[ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ]
، نشناختند خداى را سزاى شناختنش و تعظيم نكردند حقّ تعظيم كردنش ، چه اگر شناختندى و عظمت و بزرگى او دانستندى به او شرك نياوردندى و انباز نكردندى با وى آن را كه از مگس عاجز آيد و با وى برنيايد « 1 »
[ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ ]
خداى تعالى جلّ جلاله « 2 » قادرى با قوّت است و عزيزى با عظمت ؛ بخلاف اصنام كه ايشان عاجزند و ضعيف و ذليلاند و مهين .
[ اللَّهُ يَصْطَفِي ]
خداى تعالى اختيار كند و برگزيند از فريشتگان رسولان و از مردمان پيغمبران ، سبب نزول اين آيت آن بود كه مشركان گفتند :
[ أَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ مِنْ بَيْنِنا ]
اى از ميان ما همه خداى تعالى پيغمبرى بمحمّد داد كه يتيم ابو طالب است ؟ ! خداى تعالى گفت : اين چه انكار است و چه تعجّب است خداى تعالى برگزيند از فريشتگان آن را كه خواهد چون جبرئيل و ميكائيل و غير ايشان ، و از آدميان آن را كه خواهد چون نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمّد صلوات اللّه عليهم
[ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ ]
خداى تعالى شنوندهء مقال ايشان است و دانندهء احوال ايشان ، ميداند آنچه پيش ايشان است و آنچه پس ايشانست يعنى آنچه بود پيش از آنكه ايشان را آفريد ؛ و آنچه باشد پس از آنكه ايشان را با فنا برد ، و كارها با خداى تعالى راجع است و مآل هر چيزى با وى است .
[ سوره الحج ( 22 ) : آيات 77 تا 78 ]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ( 77 ) وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ ( 78 )
حق سبحانه و تعالى امر كرده است به نماز اوّلا كه آن بزرگترين عبادتهاست
هامش
( 1 ) - در بعضى نسخ معتمده : « بس نيايد » و هر دو لفظ تعبير از يك معنى است .
( 2 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) و در اين تفسير مكرّر در مكرّر جمع دو كلمهء دعائيّة و تعظيميّهء « تعالى » و « جلّ جلاله » بسيار شده است و ببرخى از موارد آن در مجلّدات سابق اشاره كردهايم با آنكه در آثار نويسندگان قرون اخيره اين تعبير به نظر من نرسيده است فراجع ان شئت .