[ سوره الرعد ( 13 ) : آيه 40 ]
وَ إِنْ ما نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ عَلَيْنَا الْحِسابُ ( 40 )
و اگر بنمائيم ترا برخى از آنچه ايشان را وعده ميدهيم از عذاب كردن ايشان و ظفر تو بر ايشان و ترا بگذاريم يا بميرانيم ترا بحسب مصلحت و هنوز موعد ما نيامده باشد و عذاب ما نارسيده پس ترا با آن كارى نيست بر تو رسانيدن پيغام است و بر ما حساب كردن و بازخواست ايشان . آنگه گفت :
[ أَ وَ لَمْ يَرَوْا ]
اى « 1 » نمىبينند اين كافران و نميدانند كه ما به زمين مىآئيم يعنى قصد زمين ميكنيم و از اطراف آن كم ميگردانيم يعنى از ديار كفر ميكاهيم و در ديار اسلام مىافزائيم مقاتل بن سليمان گفت : مراد زمين مكّه است و مراد بنقصان فتح حوالى آن يعنى اهل مكّه نمىترسند كه بايشان هم آن رود كه با ديگران ، ابن عبّاس گفت : نقصان زمين و خرابى آن بموت علما باشد .
أبو الدّرداء روايت كرد كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : خذوا العلم قبل ان يذهب ؛ علم بياموزيد پيش از آنكه بشود گفتند : علم چگونه بشود و قرآن در ميان ما و در دلهاى ما ، ميخوانيم و بفرزندان مىآموزيم « 2 » رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خشم گرفت و گفت : جهودان و ترسايان كه ضالّ شدند كتاب مگر در ميان ايشان نبود ؟ ! ذهاب العلم بذهاب العلماء ؛ رفتن علم برفتن عالمان باشد ، و گفت : انّ اللّه لا يقبض العلم انتزاعا ينتزعه « 3 » من النّاس و لكن يقبض العلم بقبض العلماء ، گفت : خداى تعالى علم باز نگيرد چنان كه از
هامش
( 1 ) « اى » در اصطلاح صاحب اين تفسير بمعنى « آيا » است .
( 2 ) در بعضى نسخ « مىآموزانيم » پس آموختن بمعنى تعليم دادن است نه تعلّم و ياد گرفتن .
( 3 ) در منتهى الارب گفته : « انتزاع بازداشتن و بركندن و از جاى بر كشيدن و بركنده شدن ؛ لازم متعدّ ؛ يقال : انتزعت الشى فانتزع » .