بنزديك او ؛ مردى مىآمد پشتهء هيزم در پشت گرفته و نانى چند درهم پخته مىخورد و نشاط ميكرد ، جبرئيل عليه السلام گفت : عجب از اين مرد كه نشاط مىكند و او را يك ساعت بيش عمر نمانده است عيسى عليه السلام بتعجّب حواريان را خبر كرد روز ديگر آن مرد را بديدند رسن بر دوش افكنده بهيمه ميرفت ، گفتند : يا روح اللّه نگفتى كه اين مرد را يك ساعت بيش عمر نمانده است ؟ - گفت : مرا جبرئيل گفت ، گفتند : از خداى تعالى درخواه تا معلوم كند ، عيسى عليه السلام دعا كرد جبرئيل آمد و گفت من كه بيامدم در لوح نگاه كردم از عمر او يك ساعت بيش نمانده بود چون او از پيش ما برفت از آن نان كه مىخورد
هامش
مدّت ايشان بسرآيد نام ايشان بسترند و نام قرنى ديگر بنويسند سعيد جبير و قتاده گفتند : مراد شرايع است و نسخ آنكه خداى تعالى آنچه خواهد محو كند بنسخ و آنچه خواهد ببدل آن اثبات كند[ يَمْحُوا ]منسوخ باشد و مثبت ناسخ تا آنچه خواهد نسخ كند و آنچه خواهد بر حكم خود رها كند . حسن بصرى گفت : آجال بندگان است لقوله : لكلّ أجل كتاب ؛ همه را آجال نوشته باشد آنگه آنچه خواهد از آن محو كند بنقصان يا اثبات كند بزيادت . مجاهد گفت : سبب نزول آيت آن بود كه خداى تعالى اين آيت فرستاد :وَ ما كانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِقريش گفتند : اى محمّد تو مالك نهء از كارها بر هيچ چيز ؛ و كارها پرداختهاند خداى تعالى تكذيب ايشان را اين آيت فرستاد و گفت :لِكُلِّ أَجَلٍ كِتابٌ. اگرچه آجال نوشته است تصرّف آن بخداى است و تغيير و تبديل آن به اوست ، تا آنچه خواهد محو كند و آنچه خواهد اثبات كند كه لوح محفوظ بنزديك اوست و به حكم و فرمان اوست تصرّف او را باشد تا آنچه خواهد محو كند در آن ، بهر ماه رمضان قسمت ارزاق و تقدير آجال بفرمايد ، و فرشتگان را اعلام كند . محمّد بن كعب القرظى گفت : چون كودكى از مادر بزايد أجل و رزق او بنويسند و چون بميرد أجل و رزق او بسترند سعيد جبير گفت : مراد آنست كه محو سيّئات كند و ببدل آن حسنات بنويسد چنان كه گفت :فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ. حسن بصرى گفت : يمحو اللّه ما يشاء ؛ محو كند يعنى پدران را ببرد و فرزندان را بيارد سدّى گفت : محو كند يعنى قمر را و اثبات كند آفتاب را و ذلك قوله تعالى :وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنا آيَةَ اللَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً. ربيع گفت : مراد أرواح