تعالى اين آيت فرستاد
[ وَ ما كانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ]
قريش گفتند :
اى محمّد تو بر هيچ كار نهء ؛ از كار پرداختهاند خداى تعالى اين آيت فرستاد :
[ لِكُلِّ أَجَلٍ كِتابٌ ]
اگرچه آجال نوشته است تصرّف آن بخداى تعالى است و تغيير و تبديل آن باوى است تا آنچه خواهد محو كند و آنچه خواهد اثبات كند و گفتهاند كه : سيّئات محو كند و ببدل آن حسنات ثبت كند
[ فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ ]
عطا از ابن عبّاس روايت كرد كه خداى تعالى لوحى آفريده است كه آن را لوح محفوظ گويند از درّى سفيد ؛ درازى آن پانصد ساله راه است : هر روز سيصد و شصت بار در آن لوح نظر كند آنچه خواهد محو كند و آنچه خواهد بگذارد بحسب مصلحت اشخاص و اوقات حق تعالى أجلى بنويسد بندهء را ؛ آنگه مصلحت در آن باشد كه اگر او دعائى كند و صدقه دهد يا طاعتى كند مدّتى در عمر او افزايد و آن نوشته بفرمايد ستردن و بجاى آن ديگرى به نوشتن چنان كه در خبر آوردهاند كه روزى عيسى عليه السلام نشسته بود و حواريان
هامش
تو چنين نوشته بفرماى تا بسترند و از اهل سعادتم بنويس فانّك تمحو ما تشاء و تثبت و عندك أمّ - الكتاب و غرض از اين گفتن حضرت رسالت را آن بود تا ما بياموزيم و در دعا بگوئيم و الّا او از أهل شقاوت نبود ؛ و ممكن بود كه او را تعبّد كرده باشند به گفتن اين تا در اين گفتن او را ثواب بود چنان كه ما را فرمود كه بگوئيم : ربّ احكم بالحقّ و حكم كردن خداى بحقّ موقوف نباشد بر دعا و گفتار ما جز كه ما را در اين گفتار لطف باشد يا ثواب و از ائمّه عليهم الصّلوة و السلام و صحابه و تابعين بسيار روايت كردهاند در دعوات كه ايشان گفتهاند :
اللّهمّ إن كنت فى أمّ الكتاب و شقيّا او محروما او مقترا رزقى فامح من أمّ الكتاب شقاى و حرمانى و اقتار رزقى و اكتبنى عندك سعيدا مرزوقا موفّقا للخير فانّك قلت : يمحو اللّه ما يشاء و يثبت و عنده أمّ الكتاب .
و در خبرست كه حضرت أمير المؤمنين علىّ بن أبي طالب عليه الصلاة و السلام گفت و معروف است از كلام او كه : لو لا آية فى كتاب اللّه لأخبرتكم بما هو كائن الى يوم القيامة ؛ فرمود : اگر نه آيتى بودى در كتاب خداى تعالى من شما را خبر دادمى بهر چه خواهد بودن تا بروز قيامت ، گفتند : يا امير المؤمنين آن آيت كدام است ؟ - گفت : قوله يمحو اللّه ما يشاء و يثبت و عنده أمّ الكتاب . و هم از أمير المؤمنين على صلوات اللّه و سلامه عليه روايت كردهاند در تفسير اين آيت كه گفت : احوال قرون خواست قرنا بعد قرن در هر عصرى قرنى باشد چون