خبر خواهيد دادن به ظاهر گفتار و مجرّد دعوى بىدليلى و حجّتى ابو القاسم حبيب « 1 » گفت :
معنى آنست كه
[ أَ تُنَبِّئُونَ اللَّهَ ]
خبر ميدهد خداى را بباطنى و پوشيدهء كه وى نداند يا بظاهرى كه داند اگر گويند : بباطنى كه او نداند ؛ محال گويند ؛ از آنكه او عالم - الّذات است جملهء معلومات را شناسد و داند ، و اگر گويند : بظاهرى كه خداى تعالى داند ؛ بگو ايشان را كه نامهاى ايشان بگوئيد و صفت ايشان پيدا كنيد تا بدانيد كه ايشان اهليّت إلهيّت ندارند و سزاوار عبادت نيستند ؛ آنگه گفت :
[ بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا ]
نه كه بياراستهاند براى اين كافران مكر ايشان و كيد ايشان تا پندارند كه آنچه ميكنند و ميگويند نيكوست و ايشان را از راه راست و طريق حقّ منع كردهاند و بازداشتهاند ، و هر كه او را خداى تعالى خذلان كند و فروگذارد و بضلالت و گمراهى نام وى برد وى را راه نمايندهء نباشد
[ لَهُمْ عَذابٌ ]
مر اين كافران را عذابيست در زندگانى دنيا بكشتن و غارت كردن و اسير گرفتن ، و عذاب و عقوبت سراى بازپسين سختتر است و رنج وى بيشتر
[ وَ ما لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ واقٍ ]
« 2 » و نباشد ايشان را از عذاب خداى مانعى و نگاهدارندهء .
[ سوره الرعد ( 13 ) : آيات 35 تا 36 ]
مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ أُكُلُها دائِمٌ وَ ظِلُّها تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ عُقْبَى الْكافِرِينَ النَّارُ ( 35 ) وَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَفْرَحُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ مِنَ الْأَحْزابِ مَنْ يُنْكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّما أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَ لا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُوا وَ إِلَيْهِ مَآبِ ( 36 )
صفت « 3 » بهشت كه متّقيان را و پرهيزگاران را وعده دادهاند صفت بوستانيست
هامش
( 1 ) كذا در نسخ اين تفسير و در نسخ چاپى تفسير أبو الفتوح ( ره ) : « ابو القاسم حسينى » ( رجوع شود به جلد 3 چاپ اوّل ؛ ص 197 ؛ س 24 و ج 6 چاپ دوم ص 107 ؛ س 19 ) .
( 2 ) ابو الفتوح ( ره ) گفته : « [ من ] اوّل ابتداء غايت است و دوّم زيادت است براى تأكيد نفى » .
( 3 ) اين تعبير مبنى بر آنست كه [ مثل ] بمعنى صفت باشد چنان كه يكى از اقوال است و قولى ديگر آنست كه [ مثل ] صله و زيادت است ؛ ابو الفتوح ( ره ) گفته : « فرّاء گفت : مثل صلت است و زيادت و تقدير آنست : الجنّة التى وعد المتّقون ؛ و عرب مثل بسيار صله كنند نحو قوله : ليس كمثله شىء أى ليس كهو » طالب اقوال بتفسير ابو الفتوح ( ره ) رجوع كند ( ج 3 چاپ اوّل ؛ ص 198 ؛ س 20 ) .