آنگه بيان كرد كه : عاقبت سراى نيكو كدام است ؛ گفت : بهشتهائى باشد مقيم و جاويد كه در آنجا مقام كنند و از آنجا بيرون نيايند ايشان و آنان كه نيكان بوده باشند از پدران و مادران و زنان و فرزندان ايشان و فريشتگان در ميروند بر ايشان از هر درى و ميگويند ايشان را : سلام عليكم ؛ سلام باد بر شما و سلامتست بر شما بصبرى كه كرديد در دنيا و نيكو عاقبت سراى است شما را اين بهشتها ؛ مقاتل گفت : به مقدار هر روزى از روزهاى دنيا سه بار فريشتگان در پيش مؤمنان روند با تحفهها و هديّهها و ميگويند : سلام عليكم بما صبرتم .
أنس مالك چون اين آيت بخواند گفت « 1 » :
[ جَنَّاتُ عَدْنٍ ]
خيمهايست از درّ مجوّف ؛ طولش در هوا شش ميل است ، در آنجا شكافى و پيوندى نباشد ، در هر زاويهء از او أهلى باشد ، و آن را چهار هزار مصراع باشد از زر ؛ بر هر درى هفتاد هزار فريشته باشند ، با هر فريشته تحفهء و هديّهء كه صاحبش را از آن خبر نباشد ؛ و ايشان همه در فرمان او باشند و در ميان ايشان و او حجاب باشد . آنگه گفت :
[ وَ الَّذِينَ يَنْقُضُونَ ]
« 2 »
هامش
( 1 ) - سيوطى در الدرّ المنثور اين روايت را چنين نقل كرده است ( ج 4 ؛ ص 57 ) :
« و أخرج ابن أبى حاتم عن أنس بن مالك ( رض ) أنّه قرأ[ جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَها وَ مَنْ صَلَحَ ]( حتّى ختم الاية ) قال : إنّه لفى خيمة من درّة مجوّفة ليس فيها صدع و لا وصل طولها فى الهواء ستّون ميلا فى كلّ زاوية منها أهل و مال لها أربعة آلاف مصراع من ذهب يقوم على كلّ باب منها سبعون ألفا من الملائكة مع كلّ ملك هديّة من الرّحمن ليس مع صاحبه مثلها لا يصلون إليه الّا باذن ؛ بينه و بينهم حجاب » .
( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) آن را چنين معنى كرده : « آنان كه عهد خداى نقض كنند پس از آنكه استوار كرده باشند و ببرند از آنكه خداى فرمود كه با ايشان پيوندند و در زمين تباهى كنند بيشتر مفسّران بر آنند كه : مراد به اين آيت خارجياناند كه بغى كنند و بر امام عدل بيرون آيند و آنانند كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بامير المؤمنين على عليه السلام گفت : يا علىّ انّك ستقاتل الناكثين و القاسطين و المارقين ؛ و اگر حمل كنند بر عموم اولىتر باشد[ وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ ]هم بر عموم اولىتر باشد و[ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ ]گفتند : مراد محاربانند فى قوله :إِنَّما جَزاءُ الَّذِينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ ، [ وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً ]آنگه گفت : آنان باشند كه نصيب ايشان لعنت باشد و سراى بدى يعنى دوزخ كه سراى عقاب است » .