سال باشد شافعى گفت كه : حمّاد بن سلمه « 1 » گفت : هرم بن حيّان به چهار سال بزاد و چون بزاد دندانهاش به تمام برآمده بود .
در خبرست كه در عهد عمر خطّاب زنى را آوردند تا سنگسار كنند بعلّت آنكه بشش ماه زائيده بود و شوهرش دعوى ميكرد كه كودك از من نيست أمير المؤمنين على عليه السلام عمر را گفت : ان خاصمتك بكتاب اللّه خصمتك ؛ اگر اين زن با تو بكتاب خداى تعالى خصومت كند غلبه كند بر تو ، گفت : چگونه ؟ - گفت : خداى تعالى گفته است : و حمله و فصاله ثلاثون شهرا ، و قال : و الوالدات يرضعن أولادهنّ حولين كاملين ؛ دو سال كه مدّت رضاع است از سى ماه بردارى شش ماه بماند پس شش ماه مدّت حمل باشد ، عمر گفت : راست گفتى پس بفرمود تا آن زن را رها كردند .
[ وَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ ]
هر چيزى را اندازهء باشد و مقدارى بنزديك خداى تعالى جلّ جلاله « 2 » چنان كه حكمت وى اقتضا كند بىزيادت و نقصان . قتاده گفت : آجال و ارزاق بنزديك وى مقدّر است به مقدارى معلوم و او عالم است بغيب يعنى به كارهاى پوشيده و نهانى و بشهادت يعنى آنچه آشكارا و مشاهد بود يعنى موجود و معدوم داند و نهان و آشكارا شناسد ، و او بزرگ و بزرگوار است همه چيز در منزلت و مرتبت دون او باشد ، قاهر و مستعلى بر همه چيزها و متعالى از آنچه مشركان و نادانان در حقّ او گفتند .
[ سوره الرعد ( 13 ) : آيات 10 تا 11 ]
سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَ سارِبٌ بِالنَّهارِ ( 10 ) لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ ( 11 )
بيان كمال عالمى خود كرد و گفت : يكسانست بنزديك علم و دانش او از شما آنكس كه سخن پنهان گويد و آنكس كه آشكارا گويد ، و آنكه او بشب پوشيده بود در تاريكى و آنكه آشكارا رونده بود بروز از بهر حوائج خود يعنى جملهء معلومات
هامش
( 1 ) - خزرجى در خلاصهء تذهيب الكمال گفته : « حمّاد بن سلمة بن دينار الربعىّ او التميمىّ او القرشىّ مولاهم أبو سلمة البصرى أحد الاعلام ( تا آنكه گفته ) توفّى سنة سبع و ستّين و مائة »
( 2 ) - جمع اين دو جملهء دعائيّه بعد از لفظ جلاله در تفسير ابو الفتوح ( ره ) فراوان شده است .