كه ميگويند : اى « 1 » ما چون خاك شده باشيم و در زير خاك پوسيده ؛ ما را ديگر باره خلقى نو خواهند آفريد ؟ ! و بر خواهند انگيخت ؟ ! آنان كه اين سخن گفتند آناناند كه بخداى تعالى كافر شدند و ايشان آناناند كه فرداى قيامت در گردنهاى ايشان غلّها باشد و ايشان اهل دوزخند و در دوزخ جاويد باشند
[ وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ ] *
و اين مشركان تعجيل ميكنند به عذاب يعنى در دنيا از تو عذاب ميخواهند پيش از احسان و رحمت و اين آن بود كه كافران بر سبيل استهزاء ميگفتند كه : اگر اين عذاب كه ما را وعده ميدهند حقّ است و آن را اصلى هست آن عذاب بيار چنان كه از ايشان حكايت كرد :
وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَلِيمٍ
.
[ وَ قَدْ خَلَتْ ]
و پيش از ايشان بگذشت بر أمّتان گذشته عقوبتها و انواع عذابها ، و بدرستى كه خداى تو اى محمّد خداوند مغفرت و آمرزش است مردمان را بر ظلم ايشان ، و اين وعدهء آمرزش مطلق است و مشروط بتوبه و متعلّق بمشيّت نيست و خداى تعالى سخت عقوبتست سعيد المسيّب گفت : چون اين آيت آمد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : اگر نه عفو خداى تعالى بودى و تجاوز او هيچ آدمى را عيش خوش نبودى و اگر نه وعيد و عقاب وى بودى همهء آدميان پشت با عفو وى گذاشتندى .
[ سوره الرعد ( 13 ) : آيات 7 تا 9 ]
وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ ( 7 ) اللَّهُ يَعْلَمُ ما تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثى وَ ما تَغِيضُ الْأَرْحامُ وَ ما تَزْدادُ وَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ ( 8 ) عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ ( 9 )
ميگويند آن كسانى كه كافر شدند بر سبيل طعن : چرا آيتى و دلالتى فرو نمىآيد بر وى از خداى وى اگر وى پيغمبر خداى است تا حجّت نبوّت وى باشد و دليل صحّت قول وى ؛ خداى تعالى جواب داد و گفت : اى محمّد تو پيغمبرى ترساننده ؛ آنچه به تو تعلّق دارد اداى رسالت و اعذار و انذار است نه انزال آيات ؛ چه آن بخداى تعلّق دارد و بحسب مصلحت فرستد
[ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ ]
و هر گروهى را راه نمايندهء باشد و امامى كه به دو اقتدا كنند .
هامش
( 1 ) - يعنى آيا .