[ بيت المقدس را بسوخت « 1 » و ايشان را گفت : اى بنى اسرائيل اگر با سر معصيت شويد ما با شما بر سر غارت و سبى شويم ، بنى اسرائيل با سر معصيت شدند خداى تعالى پادشاهى را بر ايشان مسلّط كرد از روم نام او فاقس بن اسايوش ؛ بيامد و با ايشان كارزار كرد در برّ و بحر ؛ و بر ايشان غارت كرد و حلّى بيت المقدس بياورد و بيت - المقدس را بسوخت ؛ آنگه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : مهدى در روزگار خود حلّى بيت المقدس با جايگاه فرمايد بردن در هزار و هفتصد كشتى ، و خداى تعالى خلق اوّلين و آخرين را در بيت المقدس جمع كند ] .
محمّد بن اسحاق گفت « 2 » : چون أحداث بنى اسرائيل بسيار شد خداى تعالى پيغمبرى را فرستاد تا ايشان را اعذار و إنذار كند و تجديد أحكام توراة ؛ تا چون عذاب بايشان فرود آيد خداى تعالى ايشان را عذر انگيخته بود و اوّل وقعتى كه ايشان را افتاد بسبب جناياتى كه ميكردند آن بود كه پادشاهى نام او صديقه هم از ايشان بر ايشان پادشاه شد و در روزگار وى خداى تعالى شعيا « 3 » را بپيغمبرى فرستاد ، او بيامد و بنى اسرائيل را بشارت داد بعيسى عليه السلام و محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و آن پادشاه را گفت : أبشرى
هامش
( 1 ) عبارت ميان دو قلّاب در غالب نسخ نيست ليكن در همهء نسخ تفسير ابو الفتوح ( ره ) هست .
( 2 ) ابو المحاسن ( ره ) به منظور تلخيص نصف اوّل حديث را اسقاط كرده است و آن بعبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است : « خداى تعالى بر موسى أنزله كرد در جملهء اخبار بنى - اسرائيل و أحداثى كه ايشان كنند اين بود كه در اين آيات گفت من قوله :[ وَ قَضَيْنا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ فِي الْكِتابِ ]الى قوله[ وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً ]و بنى اسرائيل چون أحداث ( تا آخر ) » بايد دانست چنان كه مصنّف ( ره ) در اين قصّه نيز مانند ساير موارد سيرهء تلخيص را معمول داشته و عبارت ابو الفتوح ( ره ) را ملخّص كرده است ابو الفتوح ( ره ) نيز عبارت ثعلبى را كه در قصص الانبياء خود كه معروف بعرائس المجالس است ذكر كرده كلمه به كلمه ترجمه كرده است و نصّ عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است در آغاز ورود بنقل : « محمّد بن اسحاق يسار گفت : از جملهء آنچه ( تا آخر ) و ثعلبى تحت عنوان « مجلس فى قصّة بخت نصّر و خبر شعياء و ارمياء و دانيال و عزيز عليهم و على الانبياء السلام » چنين گفته : « قصّة شعياء عليه السلام ؛ قال محمّد بن اسحاق و غيره من أهل السير و الاخبار : كان ممّا أنزل اللّه ( تا آخر ) و ما در - تصحيح اين تفسير از عرائس ثعلبى استفادهء بسيار كردهايم .
بايد دانست كه مراد به اين محمد بن اسحاق كه فراوان در فراوان در اين تفسير و غير آن و مخصوصا در تفسير ابو الفتوح ( ره ) از او نام برده شده است همانا « ابو بكر محمد بن اسحاق بن يسار بن جبار بن كومان المطلبى بالولاء المدنى صاحب المغازى و السير » است كه ابن خلّكان در ترجمهء وى گفته : « كان جدّه يسار مولى قيس بن المطّلب بن عبد مناف القرشىّ سباه خالد بن الوليد من عين التمر و كان محمّد المذكور ثبتا فى الحديث عند اكثر العلماء و أمّا فى المغازى و السير فلا تجهل إمامته ؛ قال ابن شهاب الزهرىّ : من أراد المغازى فعليه بابن اسحاق و ذكره البخارىّ فى تأريخه و روى عن الشافعىّ أنّه قال : من أراد أن يتبحّر فى المغازى فهو عيال على ابن اسحاق ( تا آخر ترجمهء او ) و نسبت بسال وفاتش گفته : « و توفّى محمّد بن اسحاق ببغداد سنة احدى و خمسين و مائة » و كسانى كه در مغازى و سير خوض كردهاند از صاحب ترجمه بطور وفور نقل نمودهاند و ميتوان گفت كه او ركن ركين در مغازى و سير مىباشد و ابن هشام در سيره و مورّخان در تواريخ خود از او بسيار نام برده و مطالب نقل كردهاند فراجع ان شئت .
( 3 ) در منتهى الارب گفته : « شعيا بالفتح نام نبيّى عليه السلام كه بآمدن عيسى و محمّد عليهما السلام بشارت داده و بسين مهمله نيز و قد مرّ فى [ س ع ى ] ؛ كذا فى اللآلى » .