[ سبحان ] پاك است و منزّه از آنچه لايق حضرت جلال وى نباشد آن خدائى كه
[ أَسْرى
« 1 »
بِعَبْدِهِ ]
ببرد بندهء خويش را محمّد ؛ در شبى از مسجد حرام كه مسجد مكّه است تا به مسجد اقصى كه مسجد بيت المقدس « 2 » است آنگه از غيبت با تكلّم آمد بر طريقهء التفات ، و گفت :
آن مسجدى كه بركت كرديم گرد بر گرد آن از جويهاى آب روان و انواع درختان ميوهدار و به آنكه مقرّ پيغمبران و مهبط فريشتگان گردانيدنيم
[ لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا ]
براى آنش برديم تا بوى نمائيم آيات و علامات خود را در بردن او از مكّه ببيت المقدّس و از آنجا به آسمان و ديدن پيغمبران و رسيدن ببيت المعمور و سدرة المنتهى
[ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ ]
اوست آن خداى كه شنوا و بيناست ؛ أفعال خلقان مىبيند و أقوال ايشان مىشنود . از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پرسيدند كه :
[ سُبْحانَ اللَّهِ ] *
چه باشد ؟ - گفت : تنزيه اللّه عن كلّ سوء ؛ دور كردن خداى تعالى از هر بدى . و گفتهاند : معنى اينست كه : يا سبحان اللّه ؛ مبرّد گفت : وجه اين آن باشد كه اگر بينندهء بديدى بر وجه تعجّب گفتى : يا سبحان اللّه ؛ اى سبحان خدائى كه بندهء خود را از مسجد حرام به مسجد بيت المقدس برد .
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « يقال : سرى يسرى سرّى ، و أسرى يسرى إسراء ؛ لغتان ؛ و هو سير الليل ، و بر اين قول [ باء ] تعديه را باشد ؛ بعضى دگر گفتند : سريت سرى ؛ لازم باشد ، و أسريت غيرى اسراء ؛ متعدّى ، و بر اين قول [ باء ] زيادت باشد و مثله : « تنبت بالدهن » .
( 2 ) - در منتهى الارب گفته : « بيت المقدس كمجلس بمعنى بيت المقدس كمعظّم ، و بيت المقدّس كمعظّم نام مسجد شام است » .
خفاجى در عناية القاضى و كفاية الراضى در شرح قول بيضاوى ( ج 6 ؛ ص 5 ) گفته :
« و قوله [ بيت المقدس ] بالاضافة به وزن مجلس اسم مكان او مصدر ميمىّ من القدس و هو الطهر اى المكان الذى يطهر فيه العابد من الذنوب ، او يطهر من عبادة الاصنام و جاء فيه ضمّ الميم و فتح القاف و تشديد الدال المفتوحة و قد تكسر و يقال [ البيت المقدّس ] بالتوصيف و الاشهر الاضافة » زبيدى در تاج العروس گفته : « بيت المقدس كمجلس فامّا أن تكون على حذف الزائد و إمّا أن تكون اسما ليس على الفعل كما ذهب إليه سيبويه فى المنكب و قد يثقّل فيقال بيت المقدّس كمعظّم أى المطهّر و النسبة إليه مقدسىّ و مقدّسىّ » .