فرستاديم به تو اى محمّد و گفتيم : متابعت ملّت ابراهيم كن يعنى اقتدا به او كن در دعوت كردن با دين خداى از توحيد و عدل و نهى كردن از كفر و شرك ، و تبرّا كردن از هر چه دون خدايست و بر طريقت و سيرت او برو .
مراد نه آنست كه بر شرع او رو ؛ چه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بشريعت هيچ پيغمبر متعبّد نبود كه اگر بودى او از امّت آن پيغمبر بودى و آن پيغمبر بهتر از وى بودى چه مقتدا به از مقتدى بود « 1 » و اين خلاف اجماع است ، و اگر بعضى از مسائل موافق شريعت پيغمبرى باشد آن بر سبيل اتّفاق باشد نه بر سبيل اقتدا ، و او از جملهء مشركان نبود و تكرار براى تأكيد كرد و نفى شكّ .
[ إِنَّما جُعِلَ السَّبْتُ ]
بدرستى كه و بال روز شنبه بر آنان كردند كه در او خلاف كردند و اين و بال آن بود كه ايشان را بلعنت كردند و مسخ كردند براى آنكه درين روز خلاف كردند بعضى گفتند كه : حلالست ماهى گرفتن درين روز ، و بعضى گفتند : حرام است ، و گفتند : معنى اينست كه خداى تعالى تعظيم روز شنبه واجب نكرد الّا بر آنان كه در او خلاف كردند از جهودان و آن آن بود كه خداى تعالى ايشان را تعظيم روز آدينه فرمود و در اين روز ايشان را عبادتى فرمود گفتند : ما اين تعظيم اين روز شنبه را كنيم كه خداى تعالى در شش روز آسمان و زمين را بيافريد و روز آدينه نماز ديگر فارغ شد و روز شنبه بياسود ما آن روز را تعظيم كنيم پس خداى تعالى تكليف تعظيم روز شنبه بر ايشان سخت كرد .
ابو هريره از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه او گفت : نحن الآخرون السّابقون يوم القيامة : ما آخرين أمّتانيم و سابقان باشيم روز قيامت ؛ امروز ما راست يعنى روز آدينه و فردا جهودان راست يعنى روز شنبه ، و پس فردا ترسايان راست يعنى يكشنبه .
مكحول روايت كرد كه عمر خطّاب را بر جهودى دينى بود او را مطالبه ميكرد گفت : بخدائى كه محمّد را بر همهء آدميان برگزيد كه از تو مفارقت نكنم تا حقّ خود بستانم يهودى گفت : خداى محمّد را برنگزيد بر خلقان ، عمر طپانچه بر روى او زد
هامش
( 1 ) - اين تحقيق از ابو الفتوح ( ره ) است كه بعينه در تفسيرش موجود است .